نگاهی به دست‌اندازها و گِره‌ها در مسیر از سرگیری مذاکرات هسته‌ای

چهره‌های جدید دور میز مذاکرات برجام | دو سیگنال آمریکا به ایران

اخیراً نشانه‌هایی از تلاش آمریکا و اعضای اروپایی برجام برای تسهیل بازگشت تهران به میز مذاکرات دیده می‌شود؛ سیگنال‌هایی که امیدوارکننده به نظر می‌رسد اماروند بلاتکلیفی برای شروع مجدد مذاکرات احیای برجام همچنان به قوت خود باقی است.

 قرن نو ـ کتایون مافی: در روزهای پایانی خرداد؛ درست زمانی که شش دور از مذاکرات احیای برجام برگزار شده بود، تغییر دولت در ایران روند مذاکرات را متوقف کرد و بعد از گذشت سه ماه و نیم مذاکرات هنوز کلید نخورده است.

باوجوداین، در هفته‌های اخیر واژه «به‌زودی» به واژه‌ای پرتکرار در ادبیات برجامی مسئولان دستگاه دیپلماسی تبدیل شده است. مقامات سیاسی کشورمان تأکید دارند که تهران به میز مذاکرات خواهد پیوست اما تاریخ دقیقی را برای از سرگیری مذاکرات مشخص نکرده‌اند. مقامات کاخ سفید نیز در مواضع خود ضمن دعوت از ایران برای حضور در مذاکرات، سیاست یک بام و دو هوا را در پیش گرفته‌اند.

دراین‌میان سؤال این است که آیا زمان برای از سرگیری روند مذاکرات وین و حضور ایران بر سر میز مذاکره فرارسیده است ؟

تعطیلی میز ایران در «سیا» به چه معنا است؟

تعطیلی میز ایران در «سیا» شاید یکی از این نشانه‌ها باشد. نیویورک‌تایمز گزارش داده میزهای ایران و کره شمالی در سازمان سیا به فعالیتشان خاتمه داده و مسائل این دو کشور بار دیگر در دفاتر منطقه‌ای مربوط به خاورمیانه و آسیای شرقی مورد تحلیل قرار خواهد گرفت.

در پی این تصمیم واشینگتن، شاید ابتدا این‌گونه به ذهن متبادر شود که دولت آمریکا چرخشی اساسی در مواجهه‌ با ایران و کره را در دستورکار خود قرار داده اما گروهی از تحلیلگران سیاسی براین‌باورند که اتمام فعالیت دفاتر ایران و کره شمالی به معنای کاهش اهمیت این کشورها در سیاست خارجی آمریکا نیست.

این گروه تأکید دارند که آمریکایی‌ها در تصمیمی جدید تحلیل‌ رفتار ایران را در بستر دیگر کشورهای غرب آسیا ارزیابی می‌کنند و این اقدام می‌تواند امکانات بیشتری را پیشِ‌روی آمریکا برای تسلط بر اوضاع قرار دهد. این به آن معنا است که با توسعه و گسترش قدرت چین، چنانچه در دکترین سیاست خارجی بایدن بدان اشاره شده، اولویت برنامه‌های آمریکا «رویکرد منطقه‌ای» است. به بیان دقیق‌تر، آمریکا رفتار ایران در سطح بین‌المللی را مورد ارزیابی قرار می‌دهد و به دنبال تضعیف روابط ایران با همسایگان است.

لغو تحریم

 ازسوی‌دیگر حذف گروه صنعتی ماموت و شرکت تابعه آن، ماموت دیزل، از فهرست تحریم‌ها از منظر صاحب‌نظران سیاسی تا حدودی به عنوان تبادل سیگنال آشتی‌جویانه تفسیر می‌شود؛ هرچند کاخ سفید صریحاً اعلام کرده که این اقدام «هیچ ارتباطی با تلاش‌های مذاکراتی درباره برجام ندارد»، اما می‌توان این اقدام را همسو با فضای بهبودیافته میان دو طرف تفسیر کرد.

برخی کارشناسان معتقدند که این اقدام «پس از دریافت اطمینان‌خاطر نسبت به اراده تهران برای از سرگیری قریب‌الوقوع مذاکرات در قالب وین» انجام شده، یا «برای نشان دادن حسن‌نیت و جدیت کاخ‌ سفید در راستای متقاعد کردن ایران و با انتظار دریافت پاسخ مثبت» درباره مذاکرات احیای برجام صورت گرفته است و در حقیقت به درخواست امیرعبداللهیان، مبنی‌بر آزادسازی ده میلیارد دلار دارایی‌های ایران بازمی‌گردد.

گره‌های موجود

با وجود ارسال سیگنال‌های خوش‌بینانه از سوی آمریکا، دست‌اندازهایی در راه بازگشت به توافق 2015 (برجام) وجود دارد.

پایگاه خبری ـ تحلیلی واشنگتن فیری بیکن در گفت‌وگو با یک دیپلمات آمریکایی که خواست نامش فاش نشود، نوشت: امتناع ایران از اجازه دسترسی بازرسان هسته‌ای بین‌المللی به سایت‌های هسته‌ای کار دولت بایدن برای رسیدن به هدف خود مبنی‌بر بازگشت به توافق هسته‌ای 2015 را سخت‌تر کرده است.

همچنین ند پرایس، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا نیز در یک کنفرانس خبری در خصوص احیای برجام گفت: مهم است که طرفین با یکدیگر (به پایبندی‌های هسته‌ای‌شان) بازگردند و از همانجا که مسائل را رها کرده بودند، آغاز کنند.

الیزابت هاگدورن، خبرنگار خاورمیانه المانیتور نیز گزارش داد تأخیرها، مقامات بایدن را ناامید و نگران کرده است. این ناامیدی از آنجا نشئت می‌گیرد که سرعت پیشرفت‌های هسته‌ای ایران از دیدگاه آنها نشانه نزدیک شدن کشورمان به نقطه‌ای بی‌بازگشت است.

نگاه موجود؛ تضمین نتیجه

به نظر می‌رسد تهران نمی‌خواهد بدون پیروزی وارد مذاکرات وین شود. ازیک‌سو، فعالیت‌های هسته‌ای خود را برای تسلط بر مذاکرات گسترش می‌دهد و ازسوی‌دیگر، به دنبال حسن‌نیت از سوی ایالات متحده است تا وعده‌های مقامات این کشور را بر روی کاغذ تضمین کنند.

«حسین امیرعبداللهیان»، وزیر امور خارجه کشورمان روز پنجشنبه ۱۵ مهر ماه در یک کنفرانس خبری در بیروت گفت که «پیام‌های شفاهی آمریکا و ادعا‌های بدون عمل سه کشور اروپایی» برای بازگشت ایران به مذاکرات ملاک نیست و تنها در صورت انجام تعهدات از طرف آنها، تهران نیز به تعهدات خود در چارچوب توافق هسته‌ای موسوم به برجام باز خواهد گشت. وی در گفت‌وگویی با ان‌بی‌سی نیز تأکید کرد: هدف قهوه نوشیدن را در میز مذاکره نداریم.

 «به‌زودی» محقق خواهدشد؟

ند پرایس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا تأکید دارد که واشنگتن به تلاش‌ها برای احیای توافق برجام ادامه می‌دهد؛ اما مرتباً تأکید دارد که این رویکرد همیشگی نیست. وی ابراز امیدواری کرده که تعریف ایران با تعریف آمریکا از «به‌زودی» مطابقت داشته باشد، و این درحالی است که نگاه وزیر امور خارجه کشورمان تفاوت زیادی را در این‌باره نشان می‌دهد؛ زیرا به‌زودی از نظر ایران یعنی در اولین فرصتی که بررسی‌های تهران دراین‌زمینه تکمیل شود.

اروپایی‌ها  در تلاش‌اند تا از ظرفیت‌های بین‌المللی برای بازگشت تهران به میز مذاکرات استفاده کنند و اظهارات اخیر مرکل در دیدار با بنت، مبنی‌براینکه ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه و شی جین‌ پینگ، رئیس‌جمهوری چین مسئولیت دارند ایران را به میز مذاکرات بازگردانند، نشان از تلاش‌های اروپا دراین‌زمینه دارد.

براساس آخرین شنیده‌ها، از اوایل ماه نوامبر (اواسط آبان) ایران برای از سرگیری مذاکرات اقدام خواهد کرد؛ یعنی پس از گذشت حدود سه ماه از آغاز به‌کار دولت جدید ایران و تقریباً به اندازه همان بازه زمانی که دولت جو بایدن از زمان آغاز به‌کار در ۲۰ ژانویه هدر داد تا تعامل با تهران را در ماه آوریل آغاز کند. برخی منابع دیگر نیز مدعی هستند که هفتمین راند مذاکرات وین «با حضور تیم دیپلماتیک ایران که چهره‌هایی متفاوت و به مراتب محافظه‌کارتر را شامل می‌شود در همین ماه اکتبر» از سر گرفته خواهد شد. اما آیا این پالس مثبت می‌تواند به آغاز مذاکرات وین و احیای برجام بینجامد؟ باید منتظر ماند و دید.

5965

۱۵:۰۰ ,۲۰ مهر ۱۴۰۰

اخبار مرتبط


یک دیپلمات اتحادیه اروپا که نخواست نامش فاش شود، خطاب به خبرنگاران اظهار داشت که اتحادیه اروپا می تواند بجای نمایندگی 27 عضو، بیانیه هایی را ...

پرونده هسته‌ای همچنان پیچیده باقی مانده، اولیانوف نماینده روسیه در وین تاکیدمی‌کند که جایگزینی برای برجام وجود ندارد و ندپرایس سخنگوی وزارت ...

از 31 خردادماه که روند مذاکرات وین برای احیای برجام دچار وقفه شده، ادامه این مذاکرات زیر سوال قرار دارد. آیا مذاکرات ادامه می‌یابد یا بایدن ...

نماینده اتحادیه اروپا با اعتراف به عواقب خروج یک‌جانبه آمریکا از برجام تصریح کرد برطرف شدن تحریم‌ها، بخش حیاتی ...

نظر خود را ثبت کنید

ویدیو

عکس

اینفوگرافی