رهبر صرب‌های بوسنی و هرزگوین به آتش اختلافات قومی این کشور دامن زده است و کشورهای غربی از خطر جنگ داخلی غافل هستند.

قرن نو _ گروه بین‌الملل: یک چهره تمامیت‌خواه صرب، که سال‌ها با سواستفاده از احساسات قوم‌گرایانه به کسب قدرت پرداخته است، قصد دارد که کشورش را تجزیه کند و آن را درخطر جنگ داخلی خونینی قرار داده است. کشورهای غربی که حواسشان معطوف به مشکلات خودشان است توجهی به این بحران نمی‌کنند. نه، این جملات درباره یوگوسلاوی در سال 1991 نیستند. این بحرانی است که امروز در بوسنی و هرزگوین در جریان است. قانون اساسی این کشور براساس مصالحه پیچیده‌ای در جریان توافق دیتون ایجاد شده بود تا از جنگ داخلی بین اقوام پیش‌گیری کند. اما امروز این کشور در آستانه تجزیه است.

فردی که مسئول بحران فعلی است میلوراد دودیک است، رئیس‌جمهور جمهوری صرب بوسنی و یک تجزیه‌طلب. جمهوری صرب بوسنی یکی از سه جمهوری خودمختار در کشور بوسنی و هرزگوین است و دودیک قصد دارد سازمان مالیات، نیروهای ارتش، و نیروهای پلیس این جمهوری را از بقیه کشور جدا کند، حرکتی که عملاً به‌معنای اعلام استقلال است. در منطقه‌ای که به‌تازگی درگیر جنگ‌های خونین قومیتی بوده است، چنین تصمیمی ممکن است پیامدهای فاجعه‌بار داشته باشد.

آن‌چه که اقدامات اخیر دودیک را ممکن ساخته است -- اقداماتی که او بیش از 15 سال است که برایشان زمینه‌چینی کرده است -- خروج تدریجی آمریکا و اتحادیه اروپا از منطقه بوده است. در غیاب این قدرت‌ها روسیه خلأ را پر کرده است و از راست‌گرایان افراطی و ضددموکراسی صرب حمایت کرده است و به آنان امکان داده که به قدرت بازگردند.

در دهه 1990، غرب به فروپاشی یوگسلاوی سابق کند واکنش نشان داد. پس از خونریزی‌های فراوان، سرانجام در سال 1995 حملات هوایی علیه نیروهای صرب در بوسنی و در سال 1999 در صربستان و کوزوو انجام داد و ده‌ها هزار نیروی ناتو را برای نظارت بر آتش‌بس و ایجاد ثبات در منطقه مستقر کرد. در سال های بعد، ایالات متحده و اتحادیه اروپا میلیاردها دلار برای کمک به بازسازی منطقه هزینه کردند. تلاش‌های آن‌ها برای تضمین امنیت و ثبات بالکان کلیدی بود.

اما توجه آن‌ها در سال‌های بعد از بالکان منحرف شد. آمریکا که بر عملیات در افغانستان و عراق متمرکز شده بود، منطقه بالکان را کاملاً رها کرد و مسئولیت آن را به اتحادیه اروپا سپرد که قرار بود با پذیرش کشورهای منطقه بالکان به عضویت خود، ثبات بلندمدت آن منطقه را تضمین کند. اما پس از آن هم اتحادیه اروپا با مشکلات و اختلافات درونی خود دست و پنجه نرم می‌کرد، و مشخص شد که این پیشنهاد عملاً از روی میز حذف شده است.

رهبران بالکان که رؤیای اروپایی خود را پایان‌یافته می‌دیدند، و از دسترسی کامل به بازار مشترک اتحادیه اروپا محروم بودند، به ناسیونالیسم و پوپولیسم گذشته بازگشتند. حاکمیت قانون، حقوق بشر، و دیگر اصول کلیدی دموکراتیک به حاشیه رفت. در کشورهای چند قومیتی با پروژه‌های ملی ناتمام، مانند بوسنی، مونته‌نگرو، مقدونیه شمالی، و کوزوو، اختلافات قومی-سیاسی تشدید شده است.

در بوسنی و هرزگوین، قوم‌گرایی به مسئله اصلی سیاست تبدیل شده است. دودیک در  رادیکالیسم خود تنها نیست: بوسنیایی‌ها، بزرگترین گروه قومی، طرفدار از بین بردن کامل فدرالیسم و تمرکز کامل قدرت در دستان خود هستند، و کروات‌های بوسنیایی هم خواستار یک منطقه کاملاً خودمختار کروات شده‌اند. دولت‌های خارجی هم وارد این بازی شده‌اند: روسیه حامی صرب‌ها است و ترکیه حامی بوسنیایی‌ها.

این وضعیت مستعد اتفاقاتی بسیار خطرناک است. وضعیت فعلی بوسنی، تعمیق اختلافات قومی-سیاسی، بسیار شبیه به وضعیت یوگوسلاوی سابق پیش از وقوع درگیری در سال 1992 است. اگر دودیک طرح خود را اجرایی کند، مصداق نقض آشکار توافق‌نامه صلح این کشور خواهد بود. در پاسخ، رهبران کروات‌های بوسنیایی می‌توانند به دنبال بازگرداندن منطقه خودمختار در زمان جنگ باشند. بوسنیایی ها نیز به دنبال دفاع از تمامیت ارضی بوسنی به هر وسیله‌ای خواهند بود، حتی از طریق‌های خشونت‌آمیز. حامیان بین‌المللی اقوام از نظر نظامی و تسلیحاتی پشتیبانی خواهند کرد. در چنین وضعیتی تصور آغاز جنگ بسیار آسان است.

دولت‌های غربی باید به یاد بیاورند که جنگ‌های بالکان برایشان بسیار پرهزینه بوده است و برای جلوگیری از آن دست به اقدام فوری بزنند. این دولت‌ها باید فوراً مذاکرات گسترده را شروع کنند و مجازات‌ها و پاداش‌هایی را ارائه کنند که رهبران بالکان را از جنگ‌افروزی منصرف کند. فیوز باروت بالکان روشن شده است. قبل از اینکه منطقه و حتی خود اروپا در آتش غرق شود، باید آن را خاموش کرد.

منبع: نیویورک تایمز. متن تلخیص شده است.

عکس: جدایی‌طلبان صرب در جریان تظاهرات عکس میلوراد دودیک را حمل می‌کنند.

۰۷:۳۰ ,۲۷ آبان ۱۴۰۰

اخبار مرتبط


اجلاس جنبش غیرمتعهدها به میزبانی صربستان همزمان با شصتمین سالگرد تاسیس این نهاد بین المللی با حضور مقامات بلندپایه از کشورهای عضو و ناظر جنبش ...

نظر خود را ثبت کنید

ویدیو

عکس

اینفوگرافی