افزایش رایزنی‌های هسته‌ای با نزدیک شدن به دور هفتم مذاکرات احیای برجام

هدف ایران در دور جدید مذاکرات برجامی | بایدن تضمین می‌دهد؟

با نزدیک شدن به دور هفتم مذاکرات دربارهٔ احیای برجام، رایزنی‌ها در این باره شدت یافته است؛ این درحالی است که اصلی‌ترین سؤال افکار عمومی پیرامون اهدافی است که ایران در این دور از مذاکرات دنبال می‌کند.

قرن نو - گروه سیاسی - کتایون مافی: قرار است هشتم آذرماه در وین پایتخت اتریش، دور هفتم مذاکرات دربارهٔ احیای برجام، برگزار شود. این مذاکرات با حضور ایران و قدرتهای جهانی برگزار می‌شود و  هیات آمریکایی همانند شش دور گذشته به صورت غیر مستقیم در این مذاکرات حضور دارد.

مقامات کشورمان اعلام کرده‌اند که در مذاکرات آتی خواهان لغو گسترده و «موثر» تحریم‌های آمریکا و تضمین در باره برجام هستند و در مقابل امریکایی نیز بر توقف توسعه برنامه هسته‌ای ایران و بازگشت به تعهدات برجامی ایران تاکید دارند.  

بعلاوه آمریکا و سایر اعضای گروه پنج به علاوه یک معتقدند مذاکرات باید از همان نقطه توقف، آغاز شود، اما مسئولان کشورمان می‌گویند که قصد ندارند وارد «بن‌بست» مذاکرات قبل شوند.

علاوه بر مسائل مطرح یکی از موضوعاتی که پیش بینی می‌شود در این دور از مذاکرات مورد توجه قرار گیرد، موضع توسعه سانتریفوژهای پیشرفته در ایران است.

راه‌های تضمین برای احیای برجام

در این دوره از مذاکرات درحالی درخواست ایران برای تضمین عدم خروج مجدد امریکا از برجام مطرح است که براساس قوانین این کشور ،  تنها راه آن، تصویب توافق هسته‌ای به عنوان یک معاهده است.

با این وجود آرایش سیاسی سنای امریکا دست و بال بایدن را در این زمینه بسته، چرا که از 100 کرسی این مجلس 50 کرسی آن به جمهوریخواهان تعلق دارد.

تد کروز نماینده جمهوری خواه سنای امریکا در این باره، در توئیتی نوشت: علیرغم رویاهای ایرانی‌ها، بایدن از انجام این کار (ارائه برجام به عنوان یک معاهده)  هراس دارد.

در همین حال کارشناسان سیاسی در کشورمان پیشنهاد می‌کنند که به جای درخواست تضمین از امریکا مکانیسم‌هایی تعریف شود که هرگونه خروج آمریکا از توافق برجام را به امری پرهزینه برای این کشور تبدیل کنند.
 
امریکا و ایران در مذاکرات هسته‌ای دنبال چه هستند؟

به طور قطع هریک از دو کشور در شرایط فعلی اهداف ویژه‌ای را در نظر دارند. امریکایی‌ها که نگران پیشرفت برنامه هسته‌ای ایران هستند و تاکید دارند که ماندن ایران در توافق ناقص حتی بهتر از نبود توافق ناقص است. آن‌ها می‌گویند از زمان خروج آمریکا از برجام در اردیبهشت ۱۳۹۷، توانمندی ایران برای دستیابی به مواد لازم برای ساخت بمب هسته‌ای، ارتقا پیدا کرده است.

این پیشرفت ایران به تهران امکان داده تا «زمان گریز» خود را به میزان محسوسی کوتاه‌تر کند و این به آن معناست که همه مواد، توانمندی و دانش لازم را برای تولید بمب اتم، در صورت اراده تهران سریعاً در اختیارش خواهد بود.

امریکایی‌ها بر این باورند که احیای توافق می‌تواند سبب شود تا آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نظارت دقیق‌تری بر برنامه هسته‌ای ایران اعمال کند.

اهداف ایران نیز کاملاً در جمله رئیس جمهور مبنی بر اینکه «دیگر قول نقد برای وعده‌های نسیه نمی‌دهیم» خلاصه شده است.  رئیسی تاکید کرده که این مذاکرات نباید تحت فشار برگزار شود ایران به دنبال مذاکرات نتیجه‌محور است.

موضع‌گیری‌ها و رایزنی‌ها درباره برجام

در چنین شرایطی، «دانا استرول» معاون دستیار وزیر دفاع آمریکا در امور خاورمیانه از آمادگی واشنگتن برای بازگشت به توافق هسته‌ای خبرداد.

 «کالاماهریس» معاون رئیس جمهوری آمریکا نیز در یک کنفرانس خبری در فرانسه، با تاکید بر گفته، افزود: ایالات متحده انتظار دارد مذاکرت آتی در وین مفید باشد.

«رابرت مالی» نماینده ویژه وزارت امور خارجه آمریکا در امور ایران نیز برای گفت‌و‌گو با مقام‌های ارشد کشورهای خاورمیانه، به منطقه سفر کرده و بنا بر اعلام وزارت خارجه آمریکا، وی به امارات متحده عربی، اسرائیل، عربستان سعودی و بحرین خواهد رفت. به گفته «دنیل بنایم» دستیاور وزیر خارجه آمریکا در امور «خاور نزدیک» گفتگوهای وین و ایجاد یک سازوکار جدید با کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس در رابطه با فعالیت‌های منطقه‌ای ایران محور این ملاقات‌ها است.

واشنگتن همچنین  تلاش می‌کند تا مانع از علنی شدن اختلاف نظرها با تل آویو در باره احیای برجام شود

 «وندی شرمن» مذاکره کننده ارشد آمریکا در مذاکرات هسته‌ای در دولت باراک اوباما در این باره نوشت: کارشناسان این دیدارها را تلاش آمریکا برای فرونشاندن نگرانی‌های اسراییل درباره مذاکرات وین و پرهیز از شکافی در روابط خود با آن می‌دانند.

علاوه بر خاورمیانه «جیک سالیوان» ، مشاور امنیت ملی کاخ سفید نیز در مورد گفتگوی ویدئویی جو بایدن و شی جین پینگ،  روسای جمهور امریکا و چین گفت: دو رییس‌جمهور این فرصت را یافتند تا درباره چگونگی همسو کردن دیدگا‌‌ه‌های خود در قبال دیدار [در هشتم آذر‌] صحبت کنند تا گروه ۱+۵ رویکردی متحد در قبال ایران داشته باشد و زمینه را برای بازگشت به توافق فراهم کند.

از سوی دیگر در دیدار وزیران امورخارجه و دفاع روسیه و فرانسه با یکدیگر در از سرگیری مذاکرات احیای برجام مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت و سرگئی لاوروف در اظهاراتی گفت که مسکو در نشست آتی وین خواستار لغو تمامی تحریم‌های اعمال شده علیه ایران و اجرای کامل توافق هسته‌ای خواهد بود.

وزارت خارجه آلمان نیز در توییتی نوشت که مذاکرات وین درخصوص احیای برجام باید دقیقا از همانجایی که در تاریخ ۲۰ ژوئن رها شده بود از سرگرفته شود.

حاشیه‌ها قبل از مذاکرات وین

البته خبرهای مربوط این مذاکرات با برخی از حاشیه سازی‌ها نیز همراه است.  از جمله اینکه «علی باقری کنی» معاون وزیر خارجه در سفر به عنوان شرطی برای مذاکرات برجامی گفته است که اگر روند دادگاه بین‌المللی مردمی آبان متوقف نشود، تهران بخشی از مذاکرات هسته‌ای خود را متوقف خواهد کرد.

از سوی دیگر آزاد شدن سه‌ونیم میلیارد دلار از دارایی‌های مسدود شده ایران با ابهامات فراوانی همراه است و بعید به نظر می‌رسد انتقال چنین مبلغ بالایی از مسیرهای غیررسمی، آن‌هم به‌صورت مخفیانه ممکن بوده باشد.

 مطبوعات غربی دراین باره تاکید دارند که بایدن اجازه آزادسازی این سه و نیم میلیارد دلار را از کانال غیررسمی به یکی از این کشورهای بدهکار ایران  داده است تا ایران با دریافت این مبلغ، امتیاز و پیام مطلوب خود را تا حدی دریافت کند و در عین حال با علنی نشدن جزئیات آن، هزینه‌های سیاسی هم چه در صحنه داخلی و چه در صحنه بین المللی بر دولت آمریکا تحمیل نشود.

احیای کدام توافق هسته‌ای

در چنین شرایطی سوال که اذهان عمومی را به خود مشغول کرده، هدف ایران در این دوره از مذاکرات است.

رویکرد دولت پیشین امریکا، بیش از هرچیز درخواست ایران جهت دریافت تضمین  منطقی می‌کند، اما محرک‌های زیادی هم برای حضور ایران در این گفتگوها وجود دارد که از جمله می‌توان به رفع تحریمها، آزاد‌سازی منابع مالی ایران و تسهیل فروش نفت اشاره کرد.

از سوی دیگر بایدن نمی‌تواند درباره تعهد رییس جمهور بعدی امریکا به برجام ضمانت دهد. در این میان سوال مطرح می‌شود که این همه تلاش برای احیای توافقی است که شاید سه سال دیگر توسط رئیس جمهور بعدی امریکا لغو شود؟

توافقات بین کشور‌ها در صورتی پایدار می‌ماند که منافع دوجانبه‌ای را تامین کند یا مانع زیان و ضرری برای هر یک از دو طرف شود. دراین صورت سوال این است که این منافع مشترک کجاست؟ آیا قرار است تعاملی با امریکا صورت گیرد یا مسیر دیگری طی شود.

تحلیلگران سیاسی تاکید دارند که مسئله برجام باید یا بین ایران و آمریکا حل شود و یا تمام شود. تجربه نشان داده گفتگو با اروپایی‌ها حاصلی نخواهد داشت.

اکنون آنچه که ایران به آن نیاز دارد واقع‌بینی و فاصله گرفتن از برخورد شعاری است.  باید منتظر ماند و دید.  

۰۸:۰۰ ,۲۷ آبان ۱۴۰۰

اخبار مرتبط


از 31 خردادماه که روند مذاکرات وین برای احیای برجام دچار وقفه شده، ادامه این مذاکرات زیر سوال قرار دارد. آیا مذاکرات ادامه می‌یابد یا بایدن ...

میخائیل اولیانوف، نماینده دائم فدراسیون روسیه در سازمان‌های بین‌المللی در وین و انریکه مورا، معاون مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در پيام‌هاي ...

نماینده اتحادیه اروپا با اعتراف به عواقب خروج یک‌جانبه آمریکا از برجام تصریح کرد برطرف شدن تحریم‌ها، بخش حیاتی ...

سفیر اتحادیه اروپا روز دوشنبه با صدور بیانیه‌ای نسبت به ادعای اخیر مدیر کل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی درباره مجتمع تسا کرج ابراز نگرانی ...

نظر خود را ثبت کنید

ویدیو

عکس

اینفوگرافی