کم‌کم شمارش معکوس برای برگزاری مذاکرات احیای برجام در وین آغاز شده و آخرین رایزنی‌ها برای حصول توافق بهتر در جریان است، اما برخی از تحلیلگران براین‌باورند که بازگشت عملی به برجام بسیار سخت خواهد بود.

قرن نو ـ گروه سیاسی ـ کتایون مافی: 8 آذر ماه شهر وین میزبان مذاکرات ایران و گروه ۱+۴ برای لغو تحریم‌های آمریکا است. تاکنون شش دور مذاکره بین طرفین برگزار شده اما قرار است دور هفتم این مذاکرات از روز 8 آذر در وین از سر گرفته شود.

در این شرایط دو طرف درحالی شرط و شروط ضمنی خود را برای این دوره از مذاکرات اعلام می‌کنند که  رافائل گروسی با سفر به ایران مذاکراتی را با مقامات کشورمان برگزار کرده‌ و نشست شورای حکام نیز قبل از آغاز این دور از مذاکرات برگزار می‌شود.

پیش از این آژانس بین‌المللی انرژی اتمی با انتشار گزارشی اعلام کرد: بازرسان هسته‌ای این نهاد هنوز از سوی ایران اجازه نیافته‌اند برای نصب مجدد دوربین‌های نظارتی‌ در مجتمع ساخت قطعات سانتریفیوژ «تسا» در کرج اقدام کنند.

در چنین شرایطی دو طرف سیگنال‌های هشداردهنده‌ای نیز به یکدیگر ارسال می‌کنند و موضوعاتی چون زمان‌بندی برای مذاکرات و اجرای طرح جایگزین برجام نیز مطرح است.

اکنون یکی از مسائلی که با الهام از فضای سیاسی موجود برای برگزاری مذاکرات احیای برجام مطرح شده ایده استفاده از دیپلماسی کمتر رسمی به جای دیپلماسی رسمی است.

طرح جایگزین

این طرح که می‌توان آن را دیپلماسی خاموش یا کنترل تسلیحات بدون توافق نامید، ایده‌ای است که از سوی مقامات آمریکایی مطرح شده است. آنها، ماهیت این طرح را از «حمله به زیرساخت‌های مراکز هسته‌ای ایران» تا «اعمال تحریم‌های بیشتر» تعریف کرده‌اند؛ بااین‌حال به نظر می‌رسد چنین طرحی در آمریکا طرفداری ندارد.

روزنامه «نیویورک‌تایمز» در این‌باره نوشت: ایده «بازگشت به برجام و سپس کار بر روی یک توافق قوی‌تر و طولانی‌تر» طرفداری ندارد و شکست‌خورده تلقی می‌شود. خبرگزاری بلومبرگ نیز در این‌باره خاطرنشان کرد: آمریکا باید آماده شکست مذاکرات پیش‌رو در وین بوده و «راه‌های دیگری» برای مهار تهدید ایران در نظر داشته باشد.

درهمین‌حال جیم ‌ریش، عضو جمهوری‌خواه سنای آمریکا نیز «هشدار داد» که چنین توافقی ایران را از تلاش برای دستیابی به سلاح هسته‌ای دور نخواهد کرد. وی با «اتلاف‌ وقت» خواندن مذاکرات وین گفت: طرح آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا برای ایجاد یک توافق «قوی‌تر و طولانی‌تر» پس از برجام با ایران «متوهمانه» است.

پروژه سقف زمانی

از سوی ایران پیشنهاداتی در مورد تعیین سقف زمانی برای مذاکرات دو طرف مطرح شده است.

شهریار حیدری، نایب‌رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس درباره حداکثر زمانی که ایران در این مذاکرات صرف خواهد کرد گفت: در این شرایط اقدامات خود را مشمول مرور زمان نمی‌کنیم. وی افزود: قرار است در جلسات پیش‌رو با طرف‌های خارجی، سقف زمانی برای مذاکرات تعیین شود.

نگرانی آمریکایی‌ها

«ند پرایس»، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا نیز همچنان در موضع هشدار قرار دارد. وی با اشاره به اینکه اقدامات تحریک‌آمیز ایران هیچ نتیجه سودمندی ندارد، گفت: آمریکا در مذاکرات وین هیچ اهرمی را در اختیار ایران قرار نخواهند داد.

وی افزود: آمریکا چنین رویکردی را از سوی ایران در مورد بازگشت به برجام به طور نامحدود نخواهد پذیرفت؛ زیرا نقض برجام از سوی ایران و پیشروی‌های هسته‌ای به مرحله‌ای می‌رسد که بازگشت به آن توافق دیگر برای آمریکا و شرکای آمریکا ارزشی نخواهد داشت، «اما هنوز به آن مرحله نرسیده‌ایم.»

درخواست ایران لغو تحریم‌ها

در مقابل مقامات کشورمان نیز با تأکید بر اینکه تمرکز ایران در این دور از مذاکرات لغو تحریم‌ها خواهد بود، به طرف آمریکایی یادآور می‌شوند تا زمانی‌که پایبندی به برجام در عمل مشاهده نشود «دلیلی وجود ندارد که ایران از حقوق و استحقاقات تضمین‌شده خود در این توافق چشم‌پوشی کند.»

سعید خطیب‌زاده، سخنگوی وزارت خارجه در این‌باره اظهار داشت این گفت‌وگوها برای رفع تحریم‌ها و تحریم‌هایی که با برجام ناهمخوان هستند، ادامه خواهد یافت و تحریم‌هایی که به صورت غیرقانونی توسط آمریکا علیه ایران اعمال شده همه باید لغو شوند. همچنین برخی نکات اختلافی در شش دور مذاکرات وین بوده که مذاکرات به توافق نرسیده است.

وی تصریح کرد: آنچه به عنوان راستی‌آزمایی رفع تحریم‌ها و تضمین‌های ضروری لازم است در فرایند بررسی جمع‌بندی شده و در گفت‌وگوها مورد تأکید قرار خواهد گرفت

علی باقری‌کنی، معاون سیاسی وزیر امور خارجه که ریاست هیئت ایرانی در مذاکرات وین را برعهده دارد، نیز در این‌باره گفت: باید روی جدی بودن مذاکرات وین تمرکز کرد. تمرکز ما بر رفع تحریم‌های ظالمانه است. او همچنین اظهار داشت: «ایالات متحده و اتحادیه اروپا باید نشان دهند که از اراده سیاسی لازم برای اجرای آنچه در سال ۲۰۱۵ توافق کردند برخوردارند. آنها باید برای حل این مشکل بر ملاحظات داخلی غلبه کنند.» کارشناسان براین‌باورند با اظهار نگرانی‌های مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در رابطه با فعالیت‌های ایران و درخواست طرف اروپایی و مشخصاً فرانسه برای برخورد جدی و قاطعی در شورای حکام با ایران، امید چندانی هم به مؤثر بودن سفر گروسی در حل‌وفصل پرونده هسته‌ای و احیای برجام وجود ندارد.

بازگشت عراقچی و جدی بودن ایران

همچنین برخی خبرها از ردّپای عراقچی در مذاکرات جدید روایت می‌کنند. بازگشت عباس عراقچی ازجمله چهره‌های مؤثر در تیم دیپلماسی دولت قبل به مذاکرات برجامی حکایت از جدیت ایران در اهداف خود دارد. تصمیم دولت چیز دیگری بود و عراقچی رفتنی شده بود اما انتصاب وی به عنوان دبیر شورای راهبردی روابط خارجی که بازوی مشورتی رهبری در حوزه سیاست خارجی است، مشخص کرد که قرار نیست او را از تصمیم‌گیری‌های این حوزه کنار بگذارند.

سپردن این مسئولیت و جایگاه به عراقچی را می‌توان  تلاشی برای تزریق عقلانیت بیشتر به عملکرد ایران در حوزه سیاست خارجی و مشخصاً مذاکرات هسته‌ای دانست.

موضع‌گیری اسرائیل و واکنش‌های منطقه‌ای

در این شرایط مقامات اسرائیلی همچنان در تلاش برای توقف مذاکرات برجامی هستند. نفتالی بنت، نخست‌وزیر اسرائیل در این‌باره گفت: «اگر بازگشتی به برجام وجود داشته باشد، اسرائیل به آن مقید نخواهد بود.»

اما ند پرایس با اشاره به سفر اخیر راب مالی گفت: او با همتایان چینی و روس خود و نیز با سه کشور اروپایی و کشورهای حاشیه خلیج فارس هم در تماس بوده و در تمامی این تماس‌ها «موافقت گسترده و مشترکی» بر سر «لزوم بازگشت دوجانبه» به تعهدات برجام وجود داشته است.

میخائیل اولیانوف، نماینده روسیه در سازمان‌های بین‌المللی واقع در وین نیز در توئیتی بر لزوم موفقیت مذاکره‌کنندگان در گفت‌وگوهای وین تأکید کرد. وی گفت: «هنوز فرصت برای احیای برجام وجود دارد. ارزیابی محتاطانه من یک هفته پیش از ازسرگیری مذاکرات وین بر سر برجام باید با یک جمله تکمیل شود: با توجه به اینکه خطرات بسیار زیاد است، مذاکره‌کنندگان موظف به موفقیت هستند.»

دراین‌میان ژان ایو لودریان، وزیر امور خارجه فرانسه به ایران هشدار داده در دور هفتم مذاکرات احیای برجام موضع «ساختگی» اتخاذ نکند؛ زیرا در این صورت برجام را باید «پوچ» قلمداد کرد.

به نظر می‌رسد که آمریکایی‌ها تهدید و تشویق را برای آغاز این دور از مذاکرات همراه کرده‌اند. آنان ازیک‌سو بر خطوط قرمز خود را تأکید می‌کنند و ازسوی‌دیگر تهدید می‌کنند که اگر ایران از این خطوط قرمز عبور کند، بهای قابل‌توجهی برای آن خواهد پرداخت و علاوه‌بر افزایش تحریم‌ها، باید انتظار حملات سایبری و نظامی متعارف به تأسیسات هسته‌ای و احتمالاً اهدافی با ارزش اقتصادی و نظامی را داشته باشد. وجود همه این خط و نشان‌ها به معنای انتخاب‌های دشوار برای آمریکا و ایران است.

5965

۱۵:۵۳ ,۰۲ آذر ۱۴۰۰

اخبار مرتبط


«میخائیل اولیانوف» نماینده روسیه در سازمان‌های بین‌المللی در وین اتریش گفت که ۹۰ درصد موارد مورد اختلاف میان ایران و غرب در جریان مذاکرات ...

«میخائیل اولیانوف»، نماینده دائم روسیه در سازمان‌های بین‌المللی در وین گفت که معتقد است در دور جاری مذاکرات هسته‌ای ایران و گروه 1+4، دستیابی ...

دور هفتم مذاکرات احیای برجام با نوید ازسرگیری مجدد مذاکرات ادامه یافت اما دور بعدی مذاکرات بسیار دشوار خواهد بود؛ زیرا طرفین باید تصمیم‌هایی ...

مشاور امنیت ملی آمریکا در یک کنفرانس خبری با گفتن این که هنوز برخی مسائل در مذاکرات وین باقی مانده‌اند،‌ تاکید کرد که احیای برجام «فرصت اقتصادی ...

نظر خود را ثبت کنید