اخیراً تحرکات دیپلماتیک در سطح جهان درباره برنامه هسته‌ای ایران و برجام شدت یافته است. آمریکا طرف ثابت این تحرکات است که در سطوح مختلف در جریان است. ازیک‌سو، رایزنی‌های سیاسی و امنیتی میان آمریکا و اسرائیل بالا گرفته و فشرده‌تر شده است و مقامات اسرائیلی در دو ماه اخیر سفرهای متعددی به آمریکا داشته‌اند؛ از نفتالی بنت، نخست‌وزیر گرفته تا ایال هولاتا، مشاور امنیت و یائیر لاپید، وزیر خارجه.

قرن نو _ گروه بین‌الملل _ صابر گل‌عنبری: تماس‌های آمریکا و اروپا شدت یافته و در کنار تماس‌‎های مقامات آمریکایی با سه کشور اروپایی شریک برجام، جوزف بوریل، هماهنگ‌کننده سیاست خارجی اروپا اخیراً به آمریکا رفت و با مقامات آن دیدار و گفت‌وگو کرد و برجام از موضوعات اصلی گفت‌وگوها بود. دراین‌راستا هم احتمالاً فردا نشستی مشترک میان آمریکا و اروپا در این‌باره برگزار شود.

همچنین دولت بایدن، رابرت مالی، مسئول میز ایران و مذاکره‌کننده خود را برای رایزنی با متحدان خود در خاورمیانه به منطقه فرستاد و رافائیل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برای رایزنی با دولت آمریکا به واشنگتن رفت.

در همین حال، قرار است نفتالی بنت به‌زودی به روسیه سفر و با پوتین دیدار و گفت‌وگو کند و بنا به گفته سفیر اسرائیل در مسکو توافقی برای دیدار سه‌جانبه رؤسای شورای امنیت آمریکا، روسیه و اسرائیل برای گفت‌وگو پیرامون ایران و سوریه صورت گرفته اما هنوز مکان و زمان آن مشخص نیست. این دیدار در نوع خود چندان مسبوق به سابقه نیست و قابل‌تأمل است.

اما در کنار تحرکات گسترده پیش‌گفته، آمریکا که مدتی است از جانب تل‌آویو برای تهیه «پلن بی» تحت فشار است، در کنار دعوت به بازگشت به میز مذاکرات رفته‌رفته از «گزینه‌های دیگر» سخن می‌گوید و رسانه‌ها و ناظران آمریکایی و اروپایی در حال تجزیه‌وتحلیل این گزینه‌ها هستند. همچنین جوزف بوریل در سفر خود به آمریکا به‌شکلی معنادار اشاره‌ای غیرمستقیم به «نقشه جایگزین» داشت و سخنش در این‌باره متضمن یک نوع هشدار به ایران بود.

اینکه دقیقاً در پشت پرده این تحرکات فشرده چه می‌گذرد و چه اهدافی دنبال می‌شود، روشن نیست. اما به نظر می‌رسد، آمریکا از یک طرف در حال ارزیابی وضعیت موجود با متحدان خود و هماهنگی بیشتر با آنها درباره ایران و برجام به ویژه در صورت شکست مذاکرات است؛ خواه این شکست با از سر گرفته نشدن مذاکرات و یا پس از ازسرگیری و بی‌نتیجه بودن آن حاصل شود. از این جهت، می‌توان گفت که در حال بررسی شیوه تعامل با ایران و برنامه‌ هسته‌ای پس از شکست مذاکرات است. اما از طرف دیگر، می‌توان هدف را فشار بر ایران برای بازگشت به میز مذاکرات و کوتاه آمدن از خواسته‌های خود دانست.

بین سطور اظهارات مقامات آمریکا و تحلیل‌گران آمریکاییِ نزدیک به مراکز قدرت حاکی از کاهش انتظارات در خصوص احیای برجام است و این پرسش مطرح است که حتی اگر برجام هم احیا شود، با توجه به تأخیر حاصل‌شده و شتاب گرفتن برنامه هسته‌ای ایران، چه فایده‌ای بر آن مترتب است؟

به‌هرحال، به نظر می‌رسد که آمریکا هم دیگر امید چندانی به احیای برجام ندارد، اما به نوعی رفتار و موضع‌گیری می‌کند که مسئولیت این مسئله متوجه‌اش نشود. اخیراً هم مقامات اسرائیلی اظهاراتی بیان کردند که نشانگر نوعی کنار آمدن با احیای برجام است، اما به نظرم، احتمالاً چون به این نتیجه رسیده‌اند که احیای برجام چندان هم محتمل نیست، برای اینکه در مظان اتهام به شکست کشاندن این روند قرار نگیرند، این موضع‌ را گرفتند.
در این سو نیز ایران با وجود تأکیدات مکرر بر بازگشت به میز مذاکرات وین، اما همچنان از اعلام موعد آن خودداری می‌کند و در حال رایزنی با اروپا با هدف قبولاندن دستورکاری خود در این مذاکرات و همچنین خرید زمان برای تقویت برگه‌های هسته‌ای قبل از آغاز مجدد مذاکرات است.

اما در قبال این رویکرد ایران، آمریکا هیچ تغییری در مواضع خود در جهت پذیرش و لو حداقلی خواسته‌های ایران نداده و بعید هم هست این اتفاق بیفتد. به‌هرحال، آمریکا می‌دانست توقف مذاکرات نه به دلیل گذار قدرت اجرایی ایران، بلکه با هدف خرید زمان و تقویت برگه‌های هسته‌ای برای تحصیل امتیازات بیشتر است، اما اگر می‌خواست بر مقتضای این رویکرد عمل کند همان اوایل قبل از افزایش ذخایر اورانیوم با غنای بالا و عملیاتی شدن دیگر اقدامات هسته‌ای این کار را می‌کرد.

ایران در جهت فرصت‌سازی از این وقفه برای گرفتن امتیازاتی حرکت کرد و آمریکا در جهت معکوس برای خنثی کردن این تلاش و تبدیل آن به یک تهدید. حالا اگر مذاکرات وین در سایه بی‌ثمر بودن گفت‌وگوها با اروپا و در کل بدون برگردانی برای رویکرد اخیر ایران ازسر گرفته شود، یک ضعف تلقی می‌شود و اگر هم ایران نخواهد به میز مذاکرات بازگردد، مسئول به شکست کشاندن مذاکرات احیای برجام معرفی می‌شود.

5965

۱۳:۰۹ ,۰۶ آذر ۱۴۰۰

اخبار مرتبط


دور هفتم مذاکرات احیای برجام با نوید ازسرگیری مجدد مذاکرات ادامه یافت اما دور بعدی مذاکرات بسیار دشوار خواهد بود؛ زیرا طرفین باید تصمیم‌هایی ...

یک استاد دانشگاه معتقد است پیشنهادات اخیر سعید جلیلی به رهبر انقلاب درباره رفتن به سوی اورانیوم ۹۰ درصدی ممکن است موجب یک اجماع جهانی علیه ...

با وجود ازسرگیری مجدد مذاکرات احیای برجام بین ایران و غرب، تهدید دولت ایران از سوی اروپایی‌ها و آمریکایی‌ها این روزها شدت گرفته است. از یک ...

کرکره دُکان برجام‌هراسی را دوباره بالا برده‌اند و باز هم فریاد «برجام نمی‌خواهیم» را سَر داده‌اند. دلواپسانی که از دل جبهه پایداری و جناح ...

نماینده مجلس شورای اسلامی با تاکید بر اینکه اجازه نداریم یک توافق و معاهده ضعیف را امضا کنیم گفت: آمریکا قبل از اجرایی شدن توافق باید تضمین ...

نظر خود را ثبت کنید