بهشتی‌پور: اختلاف ایران و آژانس بر سر سایت کرج سیاسی شده است

مشورت‌دهی عراقچی به تیم مذاکره‌کننده | قطعنامه علیه ایران صادر می‌شود اگر...

یک کارشناس مسائل بین‌الملل گفت: تیم مذاکره اگر از آقای عراقچی استفاده کند، ضرر نمی‌کند و به نظر من الان هم از تجربیات و مشورت‌های ایشان استفاده می‌کنند.

قرن نو - گروه سیاسی - نیلوفر مولایی: رافائل گروسی سه شنبه این هفته به تهران آمد تا آخرین هماهنگی‌ها را با ایران پیش از آغاز گفتگوهای هسته ای انجام دهد. این دومین بار بود که رئیس آژانس بین المللی انرژی هسته ای در سه ماه اخیر به کشورمان سفر کرده بود. 

رئیس آژانس بین المللی انرژی اتمی بعد از مذاکرات در ایران و در کنفرانس خبری خود در «وین» تصریح کرد: رایزنی‌ها با مقامات ایران بی‌نتیجه بود به این مفهوم که ما نتوانستیم به نتیجه برسیم من برای یافتن راه‌حل متوقف نمی‌شوم و ادامه می‌دهم.

اظهاراتی که سیگنالی منفی به مذاکرات وین تعبیر شد.

حسن بهشتی‌پور، کارشناس و تحلیلگر سیاست خارجی در مصاحبه با قرن نو، می گوید:«هرچقدر ایران با آژانس بین المللی انرژی هسته‌ای به عنوان نهاد نظارت بر فعالیت‌های صلح آمیز هسته‌ای کشورها همکاری نزدیک داشته باشد و بتواند به توافق برسد؛ کمک می کند تا با دست پرتری در مذاکرات شرکت کند.»

مشروح مصاحبه حسن بهشتی‌پور، کارشناس مسائل بین الملل را در قرن نو بخوانید؛ 

****************

  • دور جدید مذاکرات وین چند روز دیگر شروع می شود، اخیرا هم گروسی سفری به ایران داشت و در پایان سفر عنوان کرد توافقی با ایران صورت نگرفت.این مذاکرات ناکام و بن بست چقدر بر مذاکرات سایه می اندازد؟ تحلیل شما از این موضوع چیست؟

اسم آن را بن بست نمی توان گذاشت، اما، هرچقدر ایران با آژانس بین المللی انرژی هسته‌ای به عنوان نهاد نظارت بر فعالیت‌های صلح آمیز هسته‌ای کشورها همکاری نزدیک داشته باشد و بتواند به توافق برسد؛ کمک می کند تا با دست پرتری در مذاکرات شرکت کند.

همچنین اگر ما با آژانس که یک نهاد بین المللی نظارتی است به هر دلیلی دچار مشکل شویم این بهانه به دست مخالفان جمهوری اسلامی می دهد که فشار بیشتری را متوجه ایران کنند. بنابراین ما برای داشتن فعالیت‌های صلح آمیز هسته‌ای، باید یک سیاستی را اتخاذ کنیم که ضمن حفظ استقلال ایران و حاکمیت ملی آن، نظارت آژانس جزءیی از فعالیت‌های صلح آمیز هسته‌ای باشد.

ایران نظارت در چهارچوب NPT را پذیرفته است. یعنی پیمان مادری که بر اساس آن ترتیبات اجرایش یک قرارداد امضا شده تحت عنوان پادمان هسته‌ای است و ایران در چهارچوب آن با آژانس همکاری می کند. آژانس انتظار دارد که ایران در چهارچوب برجام و تعهداتی که دارد با آژانس همکاری داشته باشد. همچنین آژانس سؤالاتی داشته و با اینکه آقای اسلامی می گویند ما به سؤالات آنها پاسخ دادیم ولی ظاهرا این پاسخ‌ها برای آژانس قانع کنند یا کافی نبوده است. بنابراین فعلا به سفر آقای گروسی به نتیجه نرسیده است و باید دنبال یک راه حل جدیدی باشند. من فکر می کنم اگر اینها در مذاکرات با چهار به علاوه یک به توافق برسند تاثیر تعیین کننده دارد که این مشکلاتی که با آژانس وجود دارد حل و فصل شود.

می خواهند به ایران فشار بیاورند

  • می گویند ایران اجازه نداده است که آژانس به سایت کرج دسترسی داشته باشد، مگر آنکه گزارش‌های دو سال پیش آٰژانس در رابطه با کشف مواد هسته‌ای فاش نشده، منتشر نشود و...

کلیه فعالیت‌های ایران زیر نظر آژانس انجام می شود و تمام مراکز هسته‌ای آن به آژانس اظهار شده است. مشکل اینجا است که آژانس ادعا می کند من به منطقه‌ای رفتم و موادی که آثار اورانیومی داشته را پیدا کردم و این در جایی بوده که ایران قبلا به عنوان مرکز فعالیت هسته‌ای آن را معرفی نکرده است.

 طبق اساس نامه آژانس، گزارش‌های آن ها محرمانه است و جزئیات آن ها منتشر نمی شود که امثال من بدانیم موضوع دقیقا چیست.

 ایران هم به دلیل محرمانه بودن فعالیت‌هایش با آژانس این گزارش ها را منتشر نمی کند. بنابراین، افرادی مثل من که پژوهش گر هستیم، به گزارش‌هایی که منابع غربی به نقل از شورای حکام منتشر می کنند استناد می کنیم.

 آژانس این اطلاعات را در اختیار نشریات نمی گذارد اما در عمل اینها در نشریات غربی منتشر می شود. آنها می گویند که ما اطلاعات را در اختیار کشورهای عضو شورای حکام می گذاریم و آن کشورها هستند که علی رغم تعهدی که به آژانس دارند این اطلاعات را منتشر می کنند.

آن اطلاعات در مورد این موضوع می گوید که آن موادی که آژانس پیدا کرده است، زیر ۵ درصد غنی شده است ،یعنی اصلا چیز مهم و اهمیت داری نیست.

 فقط از این جهت مهم است که ایران باید اظهار کند چرا این اورانیوم در اینجا بوده است. اورانیومی که زیر ۵ درصد غنی شده باشد در حد تولید برق است و برای انرژی برق از آن استفاده می شود.

من این موضوع را به نقل از نشریات غربی می گویم و برای چندین سال پیش است. بنابراین سؤال اصلی این است که چرا در این محیطی که ایران اعلام نکرده است اورانیوم وجود داشته است.

منابع غربی می گویند درواقع آن مقدار اورانیوم در ناکجا آباد پیدا شده است. اورانیوم یک خاصیتی دارد که وقتی در محیط می ماند اثرات آن در محیط پایدار است و می شود با دستگاه‌های مجهزی این مواد را شناسایی کرد. مثلا در لا به لای آن زونکن‌ها یا سی دی‌ها ممکن است بوده باشد و بعد اثر آن به عنوان بایگانی استفاده می شود. اصولا اسم آن را نمی شود فعالیت هسته‌ای گذاشت و یک اثرات بر جا مانده از اسنادی است که من هم نمی دانم اصل قضیه آن چه بوده است.

 اگر این موضوع دریک کشور دیگر بود به سادگی از کنار آن می گذشتند، چرا که اصلا موضوع مهمی نیست، اما، برای فشار آوردن به ایران از این مسئله استفاده می کنند و دائم این را مطرح می کنند.

مانند آن آلودگی که در سانتریفیوژ پیدا شده بود و از سال ۸۲ تا سال ۸۸ طول کشید تا بالاخره این پرونده بسته شد و گفتند که منشا آلودگی از ایران بوده است. در حالی که در موارد مشابه در کشورهای دیگر یک الی دو ماه مسئله حل و فصل می شود.

کار آژانس برخورد کردن نیست، باید فنی ورود کنند

  •  وال استریت ژورنال در گزارشی نوشته بود که دلیل عدم توافق ایران و آژانس است که آن ها قصد بازدید از سایت کرج را داشتند و ایران هم اجازه نداده است، مگر آنکه آقای گروسی آن گزارش را منتشر نکند.

آن قسمتی که توضیح دادم مربوط به مراکز اظهار نشده‌ای بود که در آن اورانیوم پیدا شده و ادعای آژانس بود.  سایت کرج اولا زیر نظر آژانس بوده است یعنی فعالیت‌های آن مخفیانه انجام نشده است.  جزء سایت‌های ثبت شده و شناخته شده بوده و آژانس هم تایید کرده که فعالیت‌های آن مربوط به تولید سانتریفیوژ بوده است .

دوربینی که در این سایت وجود داشت در اثر آن بمب گذاری تخریب شد، آژانس هم می خواهد آن را سر جایش بگذارد و به آن اطلاعات قبلی دسترسی داشته باشد. ایران می گوید آن اطلاعات قبلی طبق قانون مجلس که توافق کردند، تا زمانی که طرف مقابل تعهداتش را انجام دهد، محفوظ می ماند و بعد از آن، اطلاعات را در اختیار آژانس قرار می دهد.

همچنین آژانس می خواهد فیلم‌های دوربین را ببینند یا یک دوربین جدید نصب کنند، که ایران می گوید اینجا در حال تحقیق و بررسی برای آن اتفاق تروریستی است؛ تا زمانی هم که تکلیف آن اقدام تروریستی معلوم نشده و تحقیقات ما به پایان نرسیده است، نمی توانیم اجازه نصب دوربین جدید را بدهیم. شما باید بروید و با منشاء فعالیت تروریستی برخورد کنید.

به عنوان پژوهشگر می گویم که کار آژانس برخورد کردن نیست. آن ها فقط می تواند در حوزه حقوقی و فنی وارد شوند و این شورای امنیت سازمان ملل است که باید با آن تروریست‌ها برخورد کند. موضوعی که وال استریت ژورنال اعلام کرده این است که سایت کرج در این سال ها زیر نظر آژانس بوده است؛ ثانیا اگر این اقدام تروریستی انجام نمی شد آن دوربین همچنان فعالیتش را انجام می داد.

اختلاف ایران و آژانس بر سر سایت کرج سیاسی شده است

به دلیل آنکه دوربین سایت کرج تخریب شده و موضوع در حال بررسی است، ایران با آژانس برسر این بحث می کند که تا مشخص نشدن ماجرای تروریستی، نمی تواند اجازه نصب دوربین جدید را بدهد. به نظر من، ایران  باید یک فاصله زمانی مشخصی را معلوم کنند که مثلا تا این تاریخ این تحقیقات ادامه خواهد داشت و از این تاریخ به بعد اجازه نصب دوربین را می دهد. در حال حاضر یک حالت اختلاف ایجاد شده است به نظر من این موضوع در قالب سیاسی رفته است.

قطعنامه علیه ایران صادر می شود اگر...

  • همین موضوع چقدر می تواند باعث شود که به ضرر ما تمام شود یا دوباره قطع نامه‌ای علیه ایران صادر شود؟

این موضوع به تنهایی نمی تواند اما، مجموعه این موضوعات یعنی آن سؤال هایی که پاسخ داده نشده است و همین ماجرای کرج و اختلاف بین ایران و آژانس می تواند شورای حکام را مستعد کند که یک قطع نامه علیه ما صادر کنند. متاسفانه شورای حکام ۳۵ کشور هستند و هر کدام یک جریان‌ها و گرایش‌های مختلفی دارند ولی عمدتا تحت تاثیر سیاست امریکا و انگلیس و آلمان و فرانسه هستند.

مذاکرات برای رفع تحریم هاست نه برجام

  • با وجود آنکه گفته می شود که نظام خواهان ادامه پیدا کردن مذاکرات است، اما برخی اعضای تیم مذاکره کننده یا دستگاه دیپلماسی به نظر می رسد همچنان مخالف برجام هستند. این رویکرد منفی چقدر می تواند بر مذاکرات سایه بیندازد؟

تیم مذاکره کننده تابع نظر شورای عالی امنیت ملی است و به احتمال بسیار زیاد این تغییر اسم هم خیلی تفاوتی نمی کند. ما نمی خواهیم در مورد برجام مذاکره کنیم؛ ما می خواهیم در مورد چگونگی برداشتن تحریم‌ها مذاکره کنیم.

 من معتقد هستم اسم آن هرچه که باشد، تیم مذاکره کننده می روند در چهارچوب برجام مذاکره کنند، چهارچوب موضوع همانی است که در برجام مشخص شده است. طرف مقابل تعهداتش را انجام نداده در حالی که طرف دیگر تعهداتش را انجام داده است.

 بنابراین، تیم مذاکره کننده می رود تا  اقدامات و مذاکراتی انجام دهند که طرف مقابل متقاعد شود که تعهدات انجام نداده  یا ناقص انجام داده را اجرا کند.

آن ها به دلیل کاهش تعهدات از سوی ایران، می گویند که ایران هم باید به آن تعهداتی که قبل از اردیبهشت ۹۸ داشت برگردد. بنابراین  موضوع بحث این است که چه کسی باید سر تعهداتش برگردد.

طولانی شدن مذاکرات به ضرر ایران است

بحث بعدی هم بر سر لغو تحریم ها است که ایران به آن اصرار دارد و آنها می گویند ایران باید به تعهدات خود برگردد. در ۸ آذر مشخص می شود که بالاخره چه کسی در این قضیه کوتاه می آید که اول تعهداتش را اجرا می کند، همزمان اجرا کنند یا بخشی از تعهدات را اجرا کنند. به نظر من در هر وجه آن به نفع ایران است، چرا که طولانی شدن این ماجرا به ضرر ایران بوده و ما باید از نظر اقتصادی ضرر و زیان آن را تحمل کنیم.

عدم توافق ایران و آژانس سیاسی است نه فنی - حقوقی

  •  ممکن است عدم توافق ایران و آژانس بر روی مذاکرات وین  تاثیر گذار باشد؟

بعید می دانم. آن یک موضوع سیاسی است و از طریق گفت و گو و مذاکره حل و فصل می شود. عدم توافق ایران و آژانس جنبه‌های حقوقی و فنی ندارد و در آن مذاکرات این موضوع قابل حل است و موضوع جدی نیست.

 این عدم توافق می تواند برای کشورهای دیگر بهانه باشد ولی خط ریل مذاکرات را تغییرنمی دهد، چرا که ایران تخلفی که خلاف قوانین بین المللی باشد، نکرده است .

تمام فعالیت‌هایی که الان ایران انجام می دهد زیر نظر آژانس است؛ منتهی به جای اینکه در چهارچوب برجام باشد در چهارچوب پادمان هسته‌ای است. پادمان هسته‌ای یعنی ترتیبات اجرایی که گروسی با ایران توافق کرده است.

تیم مذاکره کننده از تجربیات عراقچی استفاده کند

  • آقای بهشتی پور! خبری منتشر شده مبنی بر اینکه آقای عراقچی هم قرار است نقشی در مذاکرات و تیم مذاکره کننده داشته باشند. این سیگنال مثبتی می تواند باشد یا ...

این که مسئولیت جدید آقای عراقچی چیست را نمی دانم اما، مطمئن هستم که ایشان در حال حاضر هم به گروه مذاکره کننده مشورت می دهد ولی اینکه در تیم مذاکره کننده باشد را خیلی بعید می دانم.

اگر ایشان به تیم مذاکرات برگردند خیلی خوب است زیرا، ایشان هم در دروه آقای جلیلی در گروه مذاکره کننده بود و هم در دوره آقای ظریف و می توان از این ظرفیت‌ استفاده شود.

تیم مذاکره اگر از آقای عراقچی استفاده کند، ضرر نمی کند و به نظر من الان هم از تحربیات و مشورت‌های ایشان استفاده می کنند. حضور ایشان در تیم مذاکره کننده کمک می کند به اینکه حداقل آن تاریخچه گذشته را بازبینی نکنند، چرا که آقای عراقچی موارد قبلی را یادآور می شود. یک وجه دیگر حضور او در تیم مذاکره کننده این است آقایان موارد قبلی مذاکره شده را قبول ندارند، در حالی که آن موارد هم در چهارچوب منویات نظام، مذاکره شده و این یک مسئله شخصی نیست که مذاکره کننده بخواهد شخصا در مورد آن تصمیم گیرد. اینها مسائل مهمی است که در شورای عالی امنیت ملی در مورد آن تصمیم گیری می شود.

۰۸:۰۰ ,۰۵ آذر ۱۴۰۰

اخبار مرتبط


در اولین نشست مشترک وزیر خارجه دولت سیزدهم با اصحاب رسانه، جملاتی از سوی امیرعبداللهیان نقل شد که اهمیت ویژه‌ای دارند.

«میخائیل اولیانوف» نماینده روسیه در سازمان‌های بین‌المللی در وین اتریش گفت که ۹۰ درصد موارد مورد اختلاف میان ایران و غرب در جریان مذاکرات ...

کم‌کم شمارش معکوس برای برگزاری مذاکرات احیای برجام در وین آغاز شده و آخرین رایزنی‌ها برای حصول توافق بهتر در جریان است، اما برخی از تحلیلگران ...

«میخائیل اولیانوف»، نماینده دائم روسیه در سازمان‌های بین‌المللی در وین گفت که معتقد است در دور جاری مذاکرات هسته‌ای ایران و گروه 1+4، دستیابی ...

نظر خود را ثبت کنید

ویدیو

عکس

اینفوگرافی