صنعت فضایی یکی از حوزه‌های پرتوجه و دهان‌پر کن همه دولت‌ها است که در ماه‌های ابتدایی فعالیت خود خیلی تند و تیز سراغ آن می‌روند و دستور و تکلیف و متر و معیار تعیین می‌کنند اما در نهایت به واسطه اعتبار مالی بسیار زیاد مورد نیاز تحریم‌های بسیار دقیق و ریزی که روی آن اعمال شده، عملا به حاشیه رانده می‌شود.

قرن نو – گروه فناوری اطلاعات: فعالان این صنعت سال‌هاست که اعتبار و تلاش خود را روی توسعه ماهواره‌های متعدد با کاربردهای مختلف متمرکز کرده‌اند اما در شرایطی که نه امکان خرید حتی یک پیچ مورد نیاز خود را از صنایع بین‌المللی به دلیل تحریم ندارند بلکه خرابکاری‌های متعدد صورت گرفته روی دستاوردهای به دست آمده هم عملا مسیر توسعه را کند و ناهموار کرده است.

این درحالیست که تغییر رویکرد حاکمیت و دولت روی صنعت فضا نیز همیشه یکسان نبوده و نتوانسته با یک رویکرد مشخص مسیر خود را بپیماید. سال‌ها این حوزه در اختیار حوزه دفاعی بوده، برای مدتی توسعه آن برعهده دولت قرار می‌گیرد اما باز هم طی دوران دولت احمدی‌نژاد به موضوعی امنیتی تبدیل می‌شود که فعالیت‌های دولت روی آن به شدت کاهش می‌یابد.

در نهایت گره توسعه این صنعت در دولت روحانی با ارایه خدمات داده‌ای و پایشی به شرکت‌های دانش‌بنیان باز می‌شود و باز هم توسعه آن در اختیار دولت قرار می‌گیرد. آن هم در شرایطی که حلقه تامین تجهیزات تنگ‌تر از گذشته می‌شود و از سوی دیگر ذخایر مالی کشور کاهش می‌یابد و ترجیح داده می‌شود اعتبارات باقی‌مانده صرف صنایع پرهزینه‌ای مثل صنعت فضایی نشود و موضوعات معیشتی در اولویت قرار می‌گیرند.

این درحالیست که در همین شرایط سازمان فضایی ایران تحقیقات گسترده خود را برای طراحی و ساخت ماهواره و ماهواره‌بر در دستور کار قرار می‌دهد و تلاش می‌کند با کمک تیم‌های تحقیقاتی و دانشگاهی به دانش توسعه آن دست یابد و در نهایت با وجود پرتاب‌های ناموفق که یک رسم معمول و مالوف در این صنعت محسوب می‌شود، با تکیه بر توان و دانش داخلی، توانایی ساخت ماهواره را به دست آورد.

با همین رویکرد، ابراهیم رییسی هم روز جمعه را به همراه سه وزیر کابینه خود سوار بر یک خودرو به صنعت فضایی کشور اختصاص داد و از صبح از نقاط مخالف تحقیقات فضایی کشور بازدید کرده و تکالیفی هم برای فعالان این صنعت تعیین کرد.

درحالیکه دیروز رییس جمهور برای تسریع در رسیدن به مدار ۳۶ هزار کیلومتری دستوراتی را صادر کرده تا به سرعت تنها نقطه مداری باقی مانده ایران در این ارتفاع تثبیت شده و مانند دو نقطه مداری دیگر از دست نرود، این دستوری بود که پیش از این رهبر انقلاب بر آن تاکید کرده بود و دولت قبل اقدامات اجرایی آن را در دستور کار قرار داده بود.

در همین راستا، کارهای تولید این ماهواره‌بر در وزارت دفاع آغاز شد و تحقیقات روی آن ادامه یافت و در اوایل سال ۱۴۰۰ نیز وزرای ارتباطات و دفاع وقت از موتور این ماهواره‌بر بازدید کرده بودند و تست‌های عملیاتی آن نیز با موفقیت پشت سر گذاشته شده بود تا در کمتر از یک سال آینده پرتابگر 36 هزار کیلومتری به مدار فرستاده شود.

در تمام اخبار منتشر شده از این جلسات به انفعال صنعت فضایی در ۱۱ سال گذشته اشاره شد و این درحالیست که تا سال ۹۲ و پیش از شروع به کار دولت یازدهم، فعالیت‌های تحقیقاتی و توسعه‌ای این حوزه در وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات به دلیل مسایل امنیتی در وزارت ارتباطات به حالت تعلیق درآمد و در عمل سازمان فضایی و پژوهشگاه فضایی ایران امکان توسعه و بهره‌برداری از این صنعت را نداشتند.

همزمان در دولت‌های یازدهم و دوازدهم یعنی در فاصله سال‌های ۹۲ تا ۱۴۰۰ به رغم اعتبارهای ناکافی و تحریم‌های آمریکا علیه برنامه فضایی ایران که هیچ‌گونه تجهیزاتی به ایران فروخته نمی‌شود، تلاش برای توسعه این صنعت متوقف نشد.

در این سال‌ها ماهواره سنجشی نور در سال ۹۳ به فضا پرتاب شده و هنوز درحال فعالیت است و به زمین سیگنال ارسال می‌کند. از سوی دیگر برای پرتاب دو ماهواره دیگر نیز تلاش‌هایی صورت گرفت که باوجود عدم حصول نتیجه اما تلاش دانشمندان ایرانی قابل ستایش بود و با واکنش‌های جدی و وحشت‌زده تحریم‌کنندگان ایران از حصول دانش ساخت ماهواره مواجه شد.

در همین حال تمام فرایندهای ساخت ماهواره‌های پارس یک و ناهید طی شده و اکنون برای بهره‌برداری در سازمان فضایی موجود هستند.

حالا ورود پرشتاب عیسی زارع‌پور به صنعت فضایی آغاز شده و وعده داده است تست سامانه انتقال مداری در سال آینده صورت بگیرد و حداقل اولین پرتاب تحقیقاتی تا افق ۱۴۰۴ انجام شود.

او با اشاره به ضرورت قرار گرفتن ماهواره ایرانی در مدار ژئو که در جلسه روز گذشته شورای عالی فضایی از سوی رئیس‌جمهور تاکید شد، گفت: تسریع و کوتاهی مسیر دستیابی به مدار ۳۶هزار کیلومتری زمین از جمله تکالیفی است که رئیس جمهور در شورای عالی فضایی مطرح کرده است. برای تحقق این دستور، کمیسیون تخصصی به زودی تشکیل خواهیم داد. ما معتقدیم که با کار شبانه‌روزی، این هدف میسر خواهد بود. رسیدن به این برنامه به اعتماد مسئولان نیاز دارد که این مهم در این ۱۰ سال در پایین‌ترین سطح بوده است. همچنین اعتباراتی لازم است که تحقق هر دو را رئیس جمهور قول دادند.

زارع‌پور با اشاره به اهمیت مدار ژئو که زمین آهنگ است و ماهواره در آن همزمان با زمین حرکت می‌کند، افزود: ما طی سال‌های گذشته متاسفانه دو نقطه مداری را از دست داده‌ایم و تنها یک نقطه مداری ۴۳.۵ درجه شرقی باقی مانده است که باید به سرعت از آن بهره‌برداری کرده و مدار را تثبیت کنیم در غیر این صورت فضا را از دست خواهیم داد. بر همین اساس هم دستور رئیس جمهور در گام اول تثبیت لایه لئو است. در دنیا نیز منظومه‌های ماهواره‌ای از طریق این مدار ارسال می‌شود. پس از آن با برنامه‌ریزی به مدار ژئو هم می‌رسیم.

به گفته او، در دنیا برای اینکه به ۹۰ درصد ضریب اطمینان برسند بیش از ۵۰ پرتاب پیش‌بینی می‌کنند. این در حالی است که دانشمندان ما الان بعد از دو تا سه پرتاب به نقطه اطمینان می‌رسند. آن هم در شرایط تحریم که کوچک‌ترین پیچ هم به ما نمی‌دهند. از سال ۹۳ ما یک پرتاب موفق داشتیم. ماهواره نور یک هم اکنون سیگنال عملیاتی می‌فرستاد و قابل استفاده است و این یعنی ما می‌توانیم.

۱۴:۴۱ ,۰۶ آذر ۱۴۰۰

اخبار مرتبط


قرن ها است که انسان ها به دنبال یافتن پاسخ های خود در فضا هستند و اما جذابیت فضا بیش از آنکه فلسفی باشد مربوط به برطرف کردن مشکلات بر روی زمین ...

پروژه ساخت منظومه ماهواره‌های ایرانی در کمیسیون امور داخلی کشور و شوراهای مجلس شورای اسلامی فردا بررسی می‌شود.

هرچند امروزه دسترسی به اینترت و ماهواره حق همه است و همچون آب به یکی از نیازهای حیاتی انسان تبدیل شده است اما روزی می‌رسد که هنگام خیره شدن ...

شرکت فناوری وان‌وب مستقر در بریتانیا، روز گذشنه 36 ماهواره ارتباطی را از پایگاه فضایی بایکونور واقع در قزاقستان به فضا پرتاب کرد.

نظر خود را ثبت کنید