اقتصاد دیجیتالی در حال تغییر دادن چشم‌انداز جهانی ارزش‌آفرینی است. اقتصاد دیجیتالی نه تنها روش ما برای تبدیل منابع به درآمدهای اقتصادی ارزش افزوده را تغییر می‌دهد بلکه دیدگاه ما در مورد منابع موجود و چگونگی بهره‌برداری از آن‌ها در راستای رسیدگی به چالش‌های موجود اقتصادی و اجتماعی را نیز از نوع تعریف می‌کند.

قرن نو - گروه فناوری اطلاعات - دکتر جمال صوفیه: مردم منبع اصلی تحرک اقتصاد دیجیتالی هستند و جهان عرب نیز درست در همین عرصه بخت واقعی آن را دارد پای در انقلاب اقتصادی عصر جدید بگذارد. با توجه به آن که بش از 60 درصد جمعیت کشورهای عربی را جوانان تشکیل می‌دهند و نوآوری و تقویت دیجیتالی روش زیست و کار در آینده در کانون توجه آن‌ها است تغییر روز ارزش‌آفرینی و پیشرفت در جهان عرب شدنی است.
در این راهبرد سه چالش بزرگ شناسایی شده است که روی آن‌ها باید کار کرد:
1-    زیست‌پایداری  (پایداری محیط زیست )
2-    فراگیری (آحاد جامعه )
3-    امنیت
روی‌آوری به اقتصاد دیجیتالی نه تنها کمک می‌کند به مشکلات توان‌فرسای امروزی (مثل کاهش منابع طبیعی، وابستگی، توسعه‌نیافتگی، ناکارایی دولت و غیره) رسیدگی کنیم بلکه قابلیت حصول به اهداف توسعه زیست‌پایدار(اس‌دی‌جی) را هم تقویت می‌کند. یعنی همزمان با آن که حریم‌خصوصی و امنیت تضمین می‌شود رشد اقتصادی شتاب می‌گیرد، برای جمعیت جوان فزاینده فرصت‌های شغلی ایجاد می‌شود؛ بهره‌وری افزایش می‌یابد و شفافیت حاصل می‌شود.
چشم‌انداز ما گذار جهان عرب به اقتصاد دیجیتالی و پیش بردن این منطقه به سوی آینده دیجیتالیی زیست‌پایدار، فراگیر و ایمن و جامعه عربی نوآور، توانا و یکپارچه است.

آمار بین‌المللی
سهم اقتصاد دیجیتالی طبق برآوردها در اقتصاد ایالات متحده حدود 1تریلیون و 200 میلیارد دلار و در اقتصاد چین حدود 3 تریلیون و 800 میلیارد دلار است. طبق پژوهش بنگاه بین‌المللی داده‌ها (آی‌دی‌سی) ارزش اقتصاد دیجیتالی منطقه آسیا اقیانوسیه در سال 2021 به 1 تریلیون و 6 میلیارد دلار یعنی 60 درصد تولید ناخالص داخلی(جی.دی.پی) می‌رسد. به همین ترتیب بازار واحد دیجیتالی اروپا برای شرکت‌های نوآفرین جدید فرصت‌آفرینی می‌کند و بازاری با بیش از 500 میلیون نفر جمعیت رادر اختیار شرکت‌های موجود می‌گذارد تکمیل شدن بازار واحد دیجیتالی سالی 465 میلیارد دلار به اقتصاد اروپا اضافه می‌کند، اشتغال ایجاد می‌کند و خدات عمومی را متحول می‌کند.
اقتصاد دیجیتالی فقط 4 درصد جی‌دی‌پی جهان عرب را تشکیل می‌دهد در حالی که میانگین جهانی این شاخص 22 درصد است. اثر اقتصاد دیجیتالی در تقویت رشد اقتصادی پنج برابر اثر سایر شیوه‌های سنتی است. به همین دلیل روی‌آوری به راهبرد تحول دیجیتالی اهمیت بهینه‌ای برای کشورهای عربی دارد.
در این گزارش شرح مختصری از راهبرد اقتصاد دیجیتالی جهان عرب آمده است و حدود 75  کارشناس برجسته به نمایندگی از نهادها و سازمان‌های جهانی بسیاری مثل کمیسیون اروپا، سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)، بانک جهانی، برنامه عمران ملل متحد (UNDP)، اداره امور اقتصادی و اجتماعی ملل متحد (UNDESA)، دانشگاه هاروارد و غیره این راهبرد را بررسی کرده‌اند.
از سه بررسی هم در تدوین این راهبرد استفاده شده است: بررسی محک بین‌المللی (بنچ مارک)، بررسی محک بخشی و بررسی وضعیت کنونی جهان عرب. 9کشور دارای عملکرد قوی مورد سنجش قرار گرفته‌اند و چندین درس مهم از سیر دیجیتالی‌شدن آن‌ها استخراج شده است. از شش بخش اقتصادی در کشورهای عربی نیز که قابلیت چشم‌گیری برای دیجیتالی شدن به نمایش گذاشتند بهترین روش‌ها معرفی شده است. این‌بخش‌ها عبارتند از بخش بهداشت، تولید کارخانه‌ای، خدمات مالی، آموزش و پرورش، کشاورزی و تجارت.

چشم‌انداز ساختار اقتصاد دیجیتالی جهان عرب
پنج بعد مبنای این راهبرد است:
•    زیرساخت دیجیتالی
•    نوآوری دیجیتالی
•    دولت دیجیتالی
•    کسب و کار دیجیتالی
•    شهروند دیجیتالی
بیست هدف، ۱۵ مضمون و ۵۰ برنامه برای این پنج بعد تدوین شده است. سپس این برنامه‌ها به منتخبی از کشورها هدایت می‌شود.
اثر تحول دیجیتالی بر اقتصاد جهان عرب چشم‌گیر است. تا سال ۲۰۳۰ جی‌دی‌پی کشورهای عربی می‌تواند به لطف اقتصاد دیجیتالی از ۲.۶ تیریلیون دلار به ۴.۱۵ تریلیون دلار افزایش یابد.
هزینه سالانه پیاده‌سازی این راهبرد ۶۰ میلیارد دلار است. در دو دهه آینده اثر کلی رشد دیجیتالی به ۳۳۳ میلیارد دلار در سال می‌رسد و حدود ۶۰ میلیون شغل جدید ایجاد می‌کند.
از کشورهای مختلفی که در تحول دیجیتالی پیشتاز بوده‌اند درس‌های برگزیده‌ای استخراج شده است. انتخاب کشورهای محک بر مبنای حالت و سرعت تحول دیجیتالی بوده است. این کشورهای برگزیده عبارتند از کشورهای اتحادیه اروپا، چین، ایالات متحده،سنگاپور، مالزی و آفریقای جنوبی. درس‌های اصلی برگرفته از بررسی محک بین‌المللی در زیر آمده است.

بخش خدمات مالی
برای مثال حدود ۱۵ درصد جی‌دی‌پی جهان و حدود ۱۲ درصد جی‌دی‌پی جهان عرب از آن بخش خدمات مالی است. فناوری دیجیتالی(فنادیج) باعث پوشش فراگیر مالی می‌شود و به روشنی جلوه‌ای از پیوند مثبت بخش تامین مالی و اقتصاد است. به این ترتیب می‌توان انتظار داشت که فنادیج به توسعه اقتصادی جهان عرب کمک کند. مردم راحت به خدمات مالی دسترسی می‌یابند و شرکت‌ها از خدمات پرداخت دسترس‌پذیرتری استفاده می‌کنند. دولت‌ها نیز از موهبت امنیت و شفافیت زنجیره بلوکی و صرفه‌جویی‌های هزینه‌ای حاصل از آن بهره‌مند می‌شوند. این فواید از ممیزی و تقویت قراردادهای هوش‌مند و خلاص شدن از هزینه‌های سایر روش‌های پرداخت سرچشمه می‌گیرد.

بخش تولید کارخانه‌ای
حدود ۱6 درصد جی‌دی‌پی جهان و حدود ۱۱ درصد جی‌دی‌پی جهان عرب نیز از آن تولید کارخانه‌ای است. طبق پیش‌بینی‌ها تولید هوش‌مند تا سال ۲۰۲۵ میلادی ۱.۲ تا ۳.۷ تریلیون دلار اارزش در جهان تولید می‌کند که به صورت‌های بسیاری مثل کارایی عملیاتی، نگه‌داری مبتنی بر پیش‌بینی و پیش‌گیری، مدیریت زنجیره تامین و مدیریت موجودی‌ها و تدارکات محقق می‌شود. فناوری‌های دیجیتالی می‌توانند دگرگونی‌های شگرفی در قلمروی تولید کارخانه‌ای پدید آورند و باعث ایجاد فرصت برای نوآوری و افزایش تولید شوند. این فناوری‌ها می‌توانند فناوری‌های جدید تولیدی، مواد جدید و روش‌هایی جدید برای ذخیره‌سازی، فراوری و همرسانی داده‌ها پدید آورند. افزاره‌های جدید تولید مثل دستگا‌ه‌های چاپ سه‌بعدی باعث افزایش یافتن سرعت چرخه‌های تولید محصول می شوند و با پشتیبانی از پیش‌نمونه‌سازی سریع و سفارشی‌سازی، فرایندهای جدید همکاری را میسر می‌کنند ودر عین حال باعث کاهش خطا و زودتررسانی کالای تولیدی به بازار می‌شوند.

بخش بهداشت
حدود ۱۰.۴ درصد جی‌دی‌پی جهان از آن بخش بهداشت است و این بخش در فهرست سهم‌دارترین بخش‌ها در جی‌دی‌پی جهان دارای جایگاه سوم است. گذار صنعت بهداشت به سامانه بهداشت دیجیتالی و استفاده از آن در مدیریت و تحلیل سلامت بیمار مهم‌ترین محرک بازار است.  طبق گزارش جدید گروه تحقیقاتی چشم‌انداز کلان انتظار می‌رود که ارزش بازار جهانی رایابهداشت (بهداشت الکترونیکی)  در سال ۲۰۲۲ به ۳۰۸ میلیارد دلار برسد. تحول دیجیتالی در بهداشت جهان عرب نیز می‌تواند برای تمام سهم‌داران اعم از دولت، فراهم‌سازان خدمات بهداشت، متخصصان یا بیماران ارزش ایجاد کند. افزایش دسترسی، کیفیت و ارزانی در خدمات بهداشت احتمالاً منفعت‌های اصلی تحول دیجیتالی برای شهروندان عرب است. دیجیتالی‌سازی برای دست‌اندرکاران این صنعت نیز از طریق افزایش درآمدزایی، اثربخشی سرمایه، بهینه‌سازی هزینه و بهره‌وری ارزش‌افزایی می‌کند.

بخش آموزش و پرورش
نظام آموزش و فناوری آموزش افزون بر نقشی که در آموزش دارد بیش‌ترین اهمیت را از طریق حضور فاوا در زندگی روزمره ما به دست می‌دهد. هیچ کس نمی‌تواند منکر اهمیت آموزش در توسعه تمامی جوامع و سهم چشم‌گیر ۵ درصدی آن در جی‌دی پی جهان شود. فناوری آموزش یعنی فرایند سامان‌مند و سازمان‌یافته استفاده از فاوا برای بهبود کیفیت و اثربخشی آموزش وپرورش. برای مثال یادگیری الکترونیکی یکی از وجوه اصلی رایاآموزش است که در حال دگرگون‌سازی سریع چشم‌انداز آموزش و پرورش است. ارزش بازار یادگیری الکترونیکی در سال ۲۰۱۸ حدود ۱۹۰ میلیارد دلار بود و رشد ترکیبی آن در بازه ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۵ برابر با ۷ درصد خواهد بود.

بخش تجارت الکترونیکی
تجارت الکترونیکی نیز به خاطر منفعف‌افزایی‌هایی که برای شرکت‌های داخلی یکایک کشورهای عربو کل اقتصاد جهان عرب دارد بخش دیجیتالی بسیار مهمی به شمار می‌آید. بخش عمده‌فروشی و  خرده فروشی سهم چشم‌گیری ۵.۵ درصدی را در جی‌دی‌پی کل جهان دارد و این شاخص در جهان عرب ۶ درصد است. به سادگی می‌توان گفت که تجارت الکترونیکی باعث کاهش هزینه و افزایش کارایی می‌شود و اگر درست اجرا شود از طریق کاهش دادن قیمت کالا و خدمات باعث افزایش رقابت در بازارهای جهان عرب می‌شود. تجارت الکترونیکی به شرکت‌ها و افراد خریدار امکان می‌دهد گسترده‌تر خرید کنند و به گزینه‌های فراوانی دسترسی داشته باشند. به شرکت‌های فروشنده نیز امکان می‌دهد در بازارهای جدیدی فعالیت کنند و وارد بازارهای دسترس‌ناپذیری شوند که در گذشته فعالیت در آن‌ها برای‌شان اقتصادی نبود.

بخش کشاورزی
کشاورزی دقیق یعنی مدیریت نوین مزارع و استفاد از فناوری‌های دیجیتالی برای پایشگری و بهینه‌سازی فرایندهای تولید کشاورزی. کشاورزی دقیق با پایشگری تغییرات مختلف میدانی که با استفاده از فناوری‌های جدید حسگر، فناوری هدایت و موقعیت‌یابی ماهواره‌ای و اینترنت اشیاء انجام می‌گیرد به بهینه‌سازی مصرف کود، زمان برداشت و تغذیه دام کمک می‌کند و دیگر لازم نیست در کل زمین کشاورزی مقدار یکسانی کود به کار بببریم یا گله بزرگ دام‌ها به مقدار مساوی غذا بدهیم. حدود 6 درصد جی‌دی‌پی کل کشورهای عربی از آن کشاورزی است. به علاوه انتظار می‌رود اندازه بازار کشاورزی دقیق جهان در سال 2022 به 7.8 تریلیون دلار برسد که نشانگر رشد ترکیبی 14.9 درصد در بازه پیش‌بینی 2016 تا 2022 است.

ابعاد اصلی چشم‌انداز
نخستین بعد این راهبرد یعنی زیرساخت دیجیتالی،  فراهم‌ساز شالوده‌های لازم برای بزیست بوم دیجیتالی چابک است و دارای پنج ستون زیرساخت، خط‌مشی‌ها و مقررات، مهارت‌های دیجیتالی، تامین اعتبار و زمام‌داری (حکمرانی)  است. تمامی این ستون‌ها در پدیدآوری سامانه دیجیتالی در سطح بین‌المللی، منطقه‌ای، ملی یا حتی سازمانی دارای نقش اساسی است. در تمامی راهبردهای موفق به این پنج مولفه توجه داشته‌اند.
بعد دوم یعنی نوآوری دیجیتالی به نوآوری در نقش واکنش‌یار دیجیتالی‌سازی توجه دارد. فناوری‌های گسست‌آفرین جدید مثل چاپ سه بعدی، هوش‌مصنوعی(هومص)، کلان‌داده و رایانش ابری مفاهیمی دگرگونی‌آفرین هستند که برای صنایع بسیاری منابع ارزش جدیدی خلق می‌کنند و روش کار شرکت‌ها یا کل صنایع را دستخوش تغییر چشم‌گیری می‌کنند.
بعد سوم یعنی دولت دیجیتالی از طریق فراهم ‌سازی خدمات به نیازهای مردم رسیدگی می‌کند و تحویل این خدمات عمومی را بهبود می‌دهد. دیجیتالی‌سازی باعث افزایش کارایی و شفافیت بخش دولتی می‌شود و بنابراین از دیوان‌سالاری می‌کاهد. به همین ترتیب خدمات عمومی به نهادها و جامعه مدنی نزدیک‌تر می‌شود که نه تنها باعث تسهیل دولت گشوده می‌شود بلکه فرایند تصمیم‌گیری را در کل تسهیل می‌کند. فناوری از جمله افزاره‌های هوش‌مند و دوست‌دار تحرک از طریق افزایش روی‌آوری به خدمات دولت دیجیتالی، نقشی حیاتی در تحقق این اهداف ایفا می‌کنند.
بعد چهارم یعنی کسب و کار دیجیتالی منفعت فراوانی از تحول دیجیتالی می‌برد. زیرا تحول دیجیتالی باعث افزایش پیشنهاد ارزش به مشتری، افزایش صرفه‌جویی هزینه‌ای و افزایش شمار مشتریان از طریق راه‌یابی به بازارهای جدید می‌شود. باید از دیجیتالی‌سازی در بنگاه‌های کوچک و متوسط حمایت کرد زیرا نقشی بنیادی در اقتصاد دیجیتالی ایفا می‌کنند.
بعد پنجم نیز شهروند دیجیتالی است. بوم‌سازگان دیجیتالی باید شهروند محور باشد. فناوری‌های دیجیتالی باعث افزایش کیفیت زندگی شهروندان و جامعه مدنی و از جمله گروه‌های اقلیت و آسیب‌پذیر می‌شود. شهروندان با کسب مهارت‌های پایه دیجیتالی می‌توانند از فرصت‌های فناوری و دیجیتالی‌سازی استفاده کنند. فراهم‌سازی خدمات دیجیتالی ارزان، ایمن، دسترس‌پذیر واستطاعت‌پذیر به تمامی اقشار با هر قابلیت مالی و مهارتی که داشته باشند مشارکت را افزایش می‌دهد و به توسعه اجتماع کمک می‌کند.
این گزارش همچنین شامل برنامه اجرایی مفصلی حاوی بودجه‌بندی طرح‌ها، زمان‌بندی‌ها و شاخص‌های عملکردی اصلی است.
این برنامه اجرایی دارای پنجاه برنامه است که مسیر اصلی تحول دیجیتالی این منطقه را مشخص می‌کنند. تمامی برنامه‌ها را بر اساس چندین معیار مثل تشریح برنامه، اهداف، مراحل اصلی، پیش‌نیازها، بودجه لازم، سهم‌داران و غیره به طور مفصل توضیح داده‌اند. به علاوه برای شناسایی طرح‌های دارای الویت‌های بالاتر نیز از سازوکار اولویت‌بندی استفاده شده است. این سازوکار جدولی است که در آن یکایک برنامه‌ها بر اساس اثربخشی و امکان‌پذیری‌شان ارزیابی شده‌اند و ده برنامه دارای بالاترین اولویت هم در جایگاه برنامه آزمونه قرار گرفته‌اند.
سپس یک الگوی زمامداری برای تعریف نقش‌ها و مسئولیت‌های انجمن اقتصاد دیجیتالی اعراب(ACDE)، ساختار سازمانی آن، سهم‌داران و غیره تدوین شده است.

۱۳:۵۰ ,۰۷ آذر ۱۴۰۰

اخبار مرتبط


همزمان با پدید آمدن شمار زیادی از فروشگاه‌های مجازی که به واسطه پلتفرم‌های آنلاین صورت گرفته، شکافی میان اقتصاد دیجیتال و واقعی شکل گرفته ...

هیات دولت امروز تصویب کرد کارگروه ویژه توسعه اقتصاد دیجیتال به ریاست وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات و دبیری وزیر اقتصاد تشکیل شود.

در یک رتبه بندی مربوط به امنیت کشورهای عربی در سال ۲۰۲۱، قطر در صدر فهرست امن‌ترین کشورهای عربی، یمن در انتهای این فهرست و عراق در رتبه ۱۳ امن ...

رئیس جمهور چین در مقاله ای خواهان بهبود قوانین اقتصاد دیجیتال و تمرکز روی حوزه های کلیدی از جمله مدارهای یکپارچه، نمایشگرها، تجهیزات مخابراتی ...

نظر خود را ثبت کنید

ویدیو

عکس

اینفوگرافی