تصمیم‌گیران ایرانی شاید به اشتباه تصور می‌کنند که با گذشت زمان می‌توانند در برابر آمریکا به اهرم فشار دست پیدا کنند، اما هرچه زودتر به برجام برگردند، احتمال خروج آمریکا از آن کمتر می‌شود.

قرن نو _ گروه بین‌الملل _ علی نظیف‌پور: در سال 1905 آلبرت آینشتاین، فیزیکدان بزرگ، در مقاله‌ای برای اولین‌بار نظریه نسبیت خاص را بیان کرد. طبق این نظریه، سرعت گذر زمان امری نسبی است و با توجه به نقطه مرجع، برای کسانی که زمان را تجربه می‌کنند با سرعت متفاوتی جلو می‌رود. 116 سال بعد، حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه ایران، این نظریه را بازکشف کرد و با زبانی دیگر بیان نمود: «ما اراده بازگشت به مذاکره را داریم، اما مذاکره‌ای جدی و تأمین‌کننده حقوق و منافع ملت ایران. برخی در ملاقات‌ها دوست دارند مدام بگویند اینکه شما می‌گویید به‌زودی این «به‌زودی» یعنی چند روز، چند هفته، چند ماه؟... تفاوت بین به‌زودی ایرانی و به‌زودی غربی خیلی زیاد است. به‌زودی از نظر ما یعنی واقعاً در اولین فرصتی که بررسی‌هایمان تکمیل شود. مهم این است که ما اراده بازگشت به مذاکره را داریم، اما مذاکره‌ای جدی و تأمین‌کننده حقوق و منافع ملت ایران.»

حق با وزیر خارجه ایران است که ایران، طرفین برجام، و آمریکا زمان را متفاوت تجربه می‌کنند. حداقل در مواضع علنی، دیگر طرف‌های برجام زمان را در حال اتمام می‌بینند. این امر هم در مواضع آمریکایی‌ها مشهود است، مثل تهدیدهای رابرت مالی، مسئول بخش ایران در وزارت خارجه آمریکا، درباره روبه‌اتمام بودن وقت، هم در مواضع جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، و حتی در مواضع روسیه که برخی دوست دارند آن را متحد ایران بدانند. برای طرفین ایران زمان روبه‌اتمام است و «به‌زودی» گذشته است.

اما ایران به‌رغم اینکه بالاخره به آغاز مذاکرات تن داده است، هیچ نشانی از تعجیل در رفتار خود نشان نمی‌دهد و به نظر می‌رسد برای مسئولین کشورمان «به‌زودی» همچنان نقطه‌ای در آینده‌ای مبهم است. این امر هم در انتصاب علی باقری‌کنی، یکی از بزرگ‌ترین مخالف برجام که حتی نام آن را به زبان نمی‌آورد، به سمت مذاکره‌کننده ارشد ایران مشهود است و هم در مطالبه‌هایی که ایران از طرفین دارد، که مهم‌ترینشان تضمین برای این است که رئیس‌جمهور بعدی آمریکا از برجام خارج نشود و همه تحریم‌ها (نه‌فقط تحریم‌های برجامی) یکجا برداشته شوند. این رویکرد حداکثری ایران هیچ نشانی از عجله درخود ندارد، گویی که تحریم‌ها در حال شکستن کمر اقتصاد آمریکا و روسیه هستند و بنابراین ایران نیازی ندارد که به‌گونه‌ای رفتار کند که انگار شرایط اضطراری است.

اگر رویکرد ایران در مذاکرات حقیقتاً همین‌قدر حداکثری باشد که رسانه‌های ایرانی و غربی گزارش می‌دهند، امیدی به پیروزی این دور از مذاکرات نیست. واقعیت این است که برای ایران گرفتن تضمین غیرممکن است. تنها تضمین ممکن این است که کنگره آمریکا تصمیم بگیرد که اختیار رئیس‌جمهور در اعمال تحریم‌ها را سلب کند، که چنین اتفاقی هرگز نخواهد افتاد. در سنای آمریکا شصت سناتور وجود ندارند که بخواهند توانایی تحریم دولت آمریکا در قبال ایران را محدود کنند، عدد واقعی به صفر بسیار نزدیک‌تر است. این مطالبه ایران همان‌قدر شانس برآورده شدن دارد که از آمریکا بخواهیم ایالت وایومینگ را در قبال غرامت به یکی از استان‌های ایران تبدیل کند.

ولی شاید دلیل واقعی عدم عجله ایران این باشد که فکر می‌کند زمان به سود او است. هرچقدر زمان بگذرد، ایران به نقطه غیرقابل بازگشت نزدیک‌تر می‌شود و بنابراین اهرم فشار بیشتری در مذاکره به‌دست می‌آورد و امتیاز بیشتری در مذاکره می‌تواند دریافت کند. اما لزوماً این‌طور نیست: طرف‌های غربی می‌دانند که ایران ممکن است به چنین نقطه‌ای نزدیک شود و با توجه به آن فشار بر ایران را بیش‌ازپیش افزایش خواهند داد. همچنین ایران ممکن است همراهی روسیه و چین را هم از دست بدهد ـ اتفاقی که پیش از برجام هم افتاده بود.

واقعیت این است که برخلاف رفتار ایران، زمان اتفاقاً برای ایران است که محدود است. این مسئله فقط مربوط به تأثیر اقتصادی تحریم‌ها نیست. مسئله این است که زمان خود می‌تواند بهترین ایجادکننده همان تضمینی باشد که ایران به دنبال آن است. واقعیت این است که هرچقدر از زمان یک توافق بگذرد، این توافق به امری عادی در سیاست آمریکا تبدیل خواهد شد و دیگر برای حزب رقیب از بین بردن آن سودی نخواهد داشت. جای تعجب ندارد که هیچ‌یک از توافق‌هایی که ترامپ از آنها خارج شد در دور اول اوباما امضا نشده بودند: مثلاً ترامپ از توافق محیط‌زیستی پاریس خارج شد اما نه توافق محیط‌زیستی کپنهاگ. اگر برجام در دور اول اوباما امضا شده بود، به مسئله‌ای عادی تبدیل می‌شد و ترامپ هم از آن خارج نمی‌شد.

درحال‌حاضر پیش‌بینی علمی و منطقی درباره انتخابات 2024 غیرممکن است. اما اگر ایران در سال 2021 به برجام بازگردد، و در سال 2024 بایدن دوباره انتخاب شود، بسیار بعید است که اگر در سال 2028 دوباره یک جمهوری‌خواه پیروز شود خطری جدی برجام را تهدید کند. حتی ورود به برجام در اسرع وقت ممکن است آن را تا سال 2025 به امری عادی تبدیل کند. هرچه باشد برجام در سال 2015 امضا شد و در انتخابات 2016 هنوز موضوع بحث داغی بود.

5965

۰۷:۳۰ ,۰۸ آذر ۱۴۰۰

اخبار مرتبط


بررسی رسانه‌های لیبرال آمریکایی نشان می‌دهد خیلی به احیای برجام خوش‌بین نیستند.

دیاکو حسینی: احتمالاً مرحله تدوین استراتژی مذاکراتی دولت سیزدهم تمام شده است.

یک اقتصاددان گفت: احیای هر چه سریع تر برجام به نفع ماست و کسانی که قبلا به برجام فحش می‌دادند اکنون طرفدار آن شده‌اند.

درحالی‌که خبر آزادسازی منابع بلوکه‌شده ایران از سوی آمریکا تکذیب شده است، رئیس سازمان برنامه و بودجه محل مصرف این منابع را اعلام کرد. مسعود ...

یک مقام آمریکایی گفت که ایرانی‌ها همچنین از درخواست‌های خود برای لغو تحریم چندین شرکت مرتبط با سپاه صرف نظر کرده‌اند.

نظر خود را ثبت کنید