در سایه تقابل علنی میان عون و الحریری به نظر می‌رسد پرونده تشکیل دولت جدید وارد دوری باطل شده و چهار سناریوی داخلی برای برون‌رفت این بحران وجود دارد.

در سایه تقابل علنی میان «میشل عون»، رئیس‌جمهوری و «سعد الحریری»، نخست‌وزیر مأمور تشکیل کابینه، به نظر می‌رسد پرونده تشکیل دولت جدید وارد دوری باطل شده است.

در شرایطی که به نظر می‌آید هیچ ابتکار خارجی برای برون‌رفت لبنان از رکود سیاسی کنونی به جز ابتکار مورد پیشنهاد فرانسه مطرح نیست و همچنان گروه‌های لبنانی بدون توجه به منافع ملی و البته خشم فزاینده مردم از تداوم اوضاعِ به‌شدت نابسامان موجود به سهم‌خواهی‌های حزبی ادامه می‌دهند، چهار سناریو داخلی برای خروج از وضعیت رکود سیاسی لبنان مطرح است:

سناریو نخست: کناره‌گیری سعد الحریری از تشکیل دولت

میشل عون در 17 مارس گذشته در گفتگویی تلویزیونی از الحریری خواست درصورتی‌که ناتوان از تشکیل دولت نجات ملی است، اعلام کناره‌گیری کرده تا راه را برای ورود شخصیت‌های توانمند باز کند همچنین گروه‌های همسو با عون در پارلمان نیز درخواستی مشابه از الحریری مطرح کرده‌اند.

این سناریو که موردنظر عون، جریان ملی آزاد به رهبری جبران باسیل داماد وی و برخی گروه‌های هم‌پیمان با آنها است، با مخالفت شدید الحریری مواجه شده است که بنا به رأی اکثریت پارلمانی و نیز حمایت‌های منطقه‌ای و بین‌المللی در تشکیل دولتی به رهبری خود اصرار دارد.

همچنین قانون اساسی لبنان و میثاق ملی هیچ‌کدام، نخست‌وزیر مأمور تشکیل دولت را ملزم به کناره‌گیری نمی‌کنند و هیچ محدودیت زمانی برای تشکیل دولت قائل نیستند و روند تشکیل دولت جدید می‌تواند ماه‌ها و سال‌ها به طول بینجامد بدون اینکه هیچ الزامی برای کناره‌گیری نخست‌وزیر مأمور تشکیل کابینه یا تسریع در روند آن وجود داشته باشد؛ لذا رئیس‌جمهوری این کشور در این‌باره هیچ قدرتی برای اعمال‌نظر بر وی ندارد و تنها خود نخست‌وزیر مأمور تشکیل کابینه می‌تواند در این‌باره تصمیم‌گیری کند، الحریری هم بارها اعلام کرده که استعفا نخواهد داد.

سناریو دوم: استعفای رئیس‌جمهوری

این سناریو که توسط الحریری براساس معادله «کناره‌گیری در مقابل استعفا» در واکنش به سخنان عون مطرح شده مورد حمایت برخی گروه‌های سیاسی نظیر سمیر جعجع و دیگر احزاب هم‌پیمان جریان المستقبل (به رهبری الحریری) قرار دارد.

این سناریو نیز همانند سناریو پیشین بنا به دلایل متعدد ازجمله نبود حمایت گروه‌های سیاسی نمی‌تواند تحقق پیدا کند، علاوه‌براین، برکناری عون بدون حمایت گروه‌های مسیحی می‌تواند منجر به آشوب‌های امنیتی و در ادامه بروز جنگی داخلی در این کشور شود کما اینکه بعید است که عون به صورت داوطلبانه دست به این اقدام بزند؛ زیرا وی نه با ذهنیتی ملی‌گرایانه بلکه با رویکردی حزبی با لبنان و بحران‌های آن در تعامل است و بیشتر به رئیس حزب می‌ماند تا رئیس‌جمهور!

ازهمین‌رو، وی به ستیز برای کسب سهم‌های موردنظر در دولت بدون هیچ‌گونه امتیازدهی ادامه خواهد داد تا اینکه در سال بعد ردای ریاست‌جمهوری را بر تن داماد خود یعنی جبران باسیل کند.

سناریو سوم: فعال‌سازی دولت پیشبرد امور حسن دیاب

سناریو سوم فعال‌سازی دولت پیشبرد امور به ریاست حسن دیاب است که در پی انفجار سهمگین و ویرانگر بندر بیروت، استعفا داد اما این سناریو که از سوی برخی گروه‌های سیاسی مخالف الحریری و نزدیکان عون مطرح می‌شود، با مخالفت دیاب روبه‌رو شده که نخست خواستار اعلام حمایت پارلمان از این سناریو است.

نبیه بری، رئیس پارلمان لبنان در واکنش به این سناریو و درخواست از وی برای تفسیر قانون مربوط به دولت پیشبرد امور گفته است: موضع قانون اساسی در خصوص حیطه وظایف و اختیارات دولت پیشبرد امور بسیار صریح و روشن است؛ این دولت تنها می‌تواند به پیشبرد امور ضروری کشور که به سود مردم است و ضرری را از آنها دفع می‌کند؛ اقدام کند.

سناریو چهارم: درخواست برگزاری انتخابات زودهنگام پارلمانی

این سناریو که یکی از مهم‌ترین مطالبات شهروندان معترض و به پا خاسته لبنانی در برابر دستگاه حاکمه و احزاب حاکم این کشور به شمار می‌رود با سد فراکسیون‌های پارلمانی روبه‌رو است که ضمن مخالفت با این سناریو، در تلاش برای تصاحب سهم‌های بیشتر در دولت آتی هستند.

در سایه سناریوهای پیش‌گفته و اهداف ناهمساز و متناقض گروه‌های سیاسی لبنان و عدم آمادگی‌شان برای امتیازدهی متقابل، تنها تهدیدات ضمنی فرانسه برای افزایش فشار بر این گروه‌ها و احتمال اعمال تحریم اتحادیه اروپا علیه‌شان برای برون‌رفت از این بحران و تشکیل دولت جدید باقی مانده است؛ دولتی تکنوکرات که قادر به بازیابی اعتماد داخلی و بین‌المللی باشد و بتواند بحران پیچیده و چندلایه این کشور از بدهی‌های خارجی گرفته تا اوضاع نابسامان معیشتی، بهداشتی، امنیتی و سیاسی را حل‌وفصل کند و اصلاحات مورد درخواست نهادهای بین‌المللی را جامه‌عمل بپوشاند. در غیر این صورت تنها راه پیش‌روی مردم لبنان حرکت به سمت انقلابی فراگیر علیه دستگاه حاکمه است تا بتوانند با برچیدن ساختار کنونی، طرحی نو دراندازند و با تشکیل نظام سیاسی به دور از سهم‌خواهی‌ها و براساس اصل شایستگی، اصلاحات موردنیاز را به پیش ببرند و لبنان را از وضعیت اسفبار کنونی برهانند.

5965

منبع: میدل ایست نیوز

۱۱:۲۴ ,۱۱ خرداد ۱۴۰۰

نظر خود را ثبت کنید

ویدیو

عکس

اینفوگرافی