نخستین مناظره انتخابات ریاست‌جمهوری سیزدهم در حالی برگزار شد که برخی از نامزدها به جای ارائه برنامه‌های خود در حوزه اقتصاد، به کلی‌گویی پرداختند. طعنه‌ها و کنایه‌های سیاسی نامزدها هم بیشترین زمان مناظره را به خود اختصاص داد و فضای هیجانی مانع درک درست دیدگاه اقتصادی آنها شد.

عصر روز شنبه ۱۵ خرداد ماه، نخستین مناظره میان هفت نامزد تأیید صلاحیت‌شده سیزدهمین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری برگزار شد؛ نشستی که سه ساعت به طول انجامید و نامزدها تلاش کردند ضمن ارائه برنامه‌های خود به انتقاد از دیدگاه‌های رقبای خود بپردازند.

در این مناظره «سعید جلیلی»، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام؛ «محسن رضایی»، دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام؛ «سیدابراهیم رئیسی»، رئیس قوه قضائیه؛ «علیرضا زاکانی»، رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس؛ «سیدامیرحسین قاضی‌زاده هاشمی»، نایب‌رئیس پیشین مجلس؛ «محسن مهرعلیزاده»، استاندار پیشین استان‌های خراسان و اصفهان و «عبدالناصر همتی»، رئیس پیشین بانک مرکزی حضور داشتند.

براساس فضای حاکم بر جریان‌های سیاسی کشور می‌توان پنج نامزد نخست را در جریان اصول‌گرایی تعریف کرد. مهرعلیزاده به سبب معاونت رئیس دولت اصلاحات، خود را اصلاح‌طلب می‌داند و همتی را هم می‌توان نماد اعتدالیون در این دوره از انتخابات دسته‌بندی کرد. پس از پابان مناظره‌ها، تحلیلگران گروه نخست را به سبب ابهام در برنامه‌های اقتصادی و تشکیک در پشتوانه منطقی طرح‌ها و نیز حمله به دولت به عنوان یک استراتژی انتخاباتی مورد انتقاد قرار دادند. دو نامزد اصلاح‌طلب و اعتدالی حاضر در مناظره هم به دلیل کنایه‌ها و طعنه‌های سیاسی و عدم پاسخگویی شفاف به پرسش‌های مطرح‌شده اقتصادی مورد انتقاد قرار گرفتند.

متن مناظره نخست؛ نامزدها و برنامه‌های اقتصادی

نوع پرسش و پاسخ درباره مسائل اقتصادی ازیک‌سو و درگیری بیش از اندازه نامزدها به مسائل حاشیه‌ای ازسوی‌دیگر سبب شد که جواب‌های آنان به پرسش‌های اقتصادی چندان شفاف ارائه نشود. با این همه به منظور روشن شدن دیدگاه آنها برخی پاسخ‌ها به پرسش‌های مطرح‌شده را کوتاه مرور می‌کنیم.

رئیسی درباره برنامه خود در جهت رفع موانع تولید گفت: موضوع موانع تولید از مسائل مهم است که امروز تولیدکنندگان ما با آن مواجه هستند، باید برای تولید جذابیت ایجاد کنیم و از آن طرف جذابیت امور اقتصادی غیرمولد را بکاهیم.

قاضی‌زاده هاشمی درباره حفظ ارزش پول ملی گفت: بسته مفصلی شامل ۲۱۳ پروژه در نظر گرفتیم که ۵۱ پروژه مستقیماً به مسئله کنترل قیمت و تورم برمی‌گردد و مسئله نقدینگی و اصلاحات ساختاری بانک مرکزی را در آن بررسی کردیم.

همتی در پاسخ به پرسشی درباره مقابله با ابربدهکاران بانکی با تأکید بر اینکه وعده‌های رنگارنگ اعلام‌شده امکان تحقق ندارد؛ تصریح کرد: «هم کیک اقتصاد را بزرگ می‌کنم هم آن را عادلانه توزیع می‌کنم. ما به اصلاحات اقتصادی نیاز داریم. وضعیت جیب شما مردم می‌تواند خیلی بهتر باشد.»

رضایی هم درباره ایرادات بودجه‌ریزی؛ ضمن انتقاد از دولت گفت: «وقتی مطالعه می‌کنیم می‌بینیم رابطه دولت با اقتصاد و رابطه اقتصاد با مردم تنظیم نشده است هرگاه مشکلی برای دولت پیش بیاید دست در جیب مردم می‌کند. من اقتصاد را بزرگ می‌کنم که همه اقوام و استان‌های مرزنشین و همه اقشار وارد اقتصاد شوند. در آن موقع تنها منابع یارانه و مالیات را بهبود می‌دهیم که جهش در اقتصاد اتفاق می‌افتد.»

جلیلی درباره برنامه خود برای محرومیت‌زدایی از کشور گفت: طرح من طرح سبد غذایی است. در این طرح مردم باید در روز ۲۵۰۰ کالری حداقل آن انرژی لازم با غذاهای لازم به آنها برسد که براین‌اساس برنامه‌ای تهیه شده که چگونه باید به‌خوبی توزیع شود.

مهرعلیزاده هم درباره مهم‌ترین بخش‌های اقتصادی برنامه خود گفت: «تسهیل تولید و صادرات، ارائه معافیت مالیاتی و تسهیلات مالی با نرخ پایین، هدایت نقدینگی به سوی بخش مولد و گردشگری و افزایش تولید و درآمد سرانه را در دستورکار قرار خواهم داد. زمینه‌های پرداخت مالیات و جلوگیری از فرار مالیاتی از دیگر دستورکارها است تا با افزایش درآمدهای دولت بتوانم تسهیلات با نرخ ارزان‌تر به بخش‌های تولید تزریق کنم.»

زاکانی هم در معرفی مهم‌ترین بخش برنامه اقتصادی خود گفت: «برنامه مبتنی‌بر آن نُه پیشرانی که در حوزه جهش تولید، اختیار و انتخاب می‌کنیم خوشه‌های متناسب با آن را در بنگاه‌های خُرد، کوچک و میانی تنظیم می‌کنیم؛ همچنین کل کشور را در مسیر تولید قرار می‌دهیم درحالی‌که اختیار آن را در قاعده هرم شهرستانی توزیع می‌کنیم.

حاشیه‌های مناظره نخست

نخستین انتقاد از نخستین مناظره درباره نحوه برگزاری آن از سوی صداوسیما بود. برخی فعالان سیاسی و رسانه‌ای کنار هم نشستن نامزدها و پاسخگویی به پرسش‌های مشخص را از آن رو که امکان به چالش کشیدن هریک از آنها فراهم نبود مورد انتقاد قرار دادند. برخی دیگر هم تفاوت در پرسش‌های هریک از هفت داوطلب ریاست‌جمهوری و پاسخ‌های متفاوت آنها به این سؤالات را مانع مقایسه دیدگاه‌های نامزدها دانستند. پرسش‌های بسیار کلی اقتصادی و زمان اندک برای پاسخ دادن به آنها هم دیگر انتقاد واردشده به مناظره شامگاه گذشته بود و برخی اعتقاد داشتند این نوع از پرسش و پاسخ امکان ارائه راهکار مشخص را از داوطلب گرفته و وی را به دام کلی‌گویی، ابهام و تکرار شعارها می‌اندازد.

محتوای پرسش‌های مطرح‌شده هم از سوی تحلیلگران و فعالان سیاسی و رسانه‌ای مورد انتقاد قرار گرفت. مطرح نشدن موضوعاتی بسیار مهم چون کرونا و تحریم درحالی‌که هر دو این ویروس‌ها ریشه بسیاری از مشکلات اقتصادی امروز کشور است؛ امکان ارزیابی جامعه از دیدگاه‌ها نامزدها در این دو حوزه مهم را گرفت. برنامه آنها برای واکسیناسیون در کشور و نیز نحوه رفع تحریم‌های فلج‌کننده آمریکا می‌توانست تاحدودی مردم را از منظر روانی به حضور در پای صندوق‌های رأی و امید به آینده اقناع کند.

مرور دیدگاه‌ها و بررسی نظرات فعالان سیاسی و رسانه‌ای و تحلیلگران نشان می‌دهد که ابهام در برنامه‌های ارائه‌شده از سوی نامزدها و پرداختن به موضوعات حاشیه‌ای؛ دو عامل تضعیف‌کننده مناظره نخست بوده که موجب انتقاد از نامزدها شد.

«محمد مهاجری»، فعال سیاسی در توئیتی انتقادی نوشت: «چقدر خالی بود جای کاندیداهای پرقدرت و باسواد.»

«عباس عبدی»، فعال سیاسی و رسانه‌ای هم تصریح کرد: «ردّ صلاحیت همیشه بوده، درعین‌حال از میان تأییدشدگان فردی پیدا می‌شد که بشود به او رأی داد. ولی این بار این روزنه را هم بستند. معلوم نیست چطور این گزینه‌ها تأیید شده‌اند. آیا اینها معرف جامعه ایران هستند؟»

«محمد فاضلی»، استاد دانشگاه و تحلیلگر سیاسی نیز در توئیتی نوشت: «این سطح نازل کیفیت مناظره محصول زیرپله‌ای شدن سیاست است. محصول باکیفیت در کارخانه و کارگاه صاحب برند تولید می‌شود، ایضاً سیاستمدار و دستورکار حکمرانی نامزد ریاست‌جمهوری در حزب. کالا و سیاست تولیدی زیرپله، اینگونه است. فقدان نظام حزبی و برگزاری انتخابات در عصر مدرن، تناقض است.»

پس از پایان مناظره‌ها، کلیدواژه‌ها و ترکیب‌های بسیاری در فضای مجازی از اظهارات نامزدها نشر و بازنشر شد که مهم‌ترین آنها «سندروم پست بی‌قرار»، «قد و قواره نامزدی»، «امان‌نامه»، «بازجویی» و «اسکوتر»

دوقطبی‌های ایجادشده در مناظره‌ها هم از دیگر نکات جالب‌توجه در طول برگزاری این رویداد به ویژه در نیمه نخست آن بود. گرچه با توجه به حضور پنج نامزد اصول‌گرا و دو نامزد اصلاح‌طلب و اعتدالی، پیش‌بینی‌ها از ایجاد دوقطبی‌های ۵ به ۱ یا ۵ به ۲ بود اما بیشترین کشمکش لفظی میان زاکانی ـ همتی/ مهرعلیزاده ـ رضایی و رئیسی بود.

مهرعلیزاده در انتقاد از رئیسی به دو موضوع میزان تحصیلات وی و تلاش برای رسیدن به ریاست قوه مجریه با وجود ریاست بر قوه قضائیه اشاره کرد. رئیسی در پاسخ بر وجود مدارک تحصیلی خود تأکید و حضورش در انتخابات ریاست‌جمهوری را به دلیل خواست مردم اعلام کرد.

موضوع FATF هم به سوژه مجادله رضایی و همتی تبدیل شد؛ تاجایی‌که رضایی، همتی را تهدید به ممنوع‌الخروجی و زندان کرد و همتی از رئیسی در مقام رئیس قوه قضائیه خواست که امان‌نامه‌ای به وی دهد تا پس از انتخابات  زندانی نشود. متقابلاً همتی، عدم تصویب FATF را از سوی مجمع تشخیص مصلحت نظام به دبیری رضایی، عامل مشکلات کشور دانست.

موضوع نامزد پوششی هم دقایق زیادی از بحث‌های کاندیداها را به خود اختصاص داد. همتی تأکید داشت که قاضی‌زاده هاشمی، جلیلی، رضایی و به ویژه زاکانی، چهار نامزدی هستند که در مقام یاری‌دهنده به رئیسی یا به اصطلاح پوششی وی در انتخابات حاضر شده‌اند. در برابر، زاکانی بارها تأکید کرد که پوششی نیست و تا آخر در انتخابات حضور خواهد داشت.

مناظره و ابهامات آن

یکی از مهم‌ترین عامل تعیین‌کننده شکست و پیروزی نامزدهای انتخابات به ویژه در یک دهه اخیر مناظره‌های انتخاباتی بوده است اما این نشست‌های چالشی برای مردم هم اهمیت بسیار دارد و از عوامل تعیین‌کننده در رأی آنها محسوب می‌شود. با این توصیفات و براساس مشاهدات در فضای مجازی و بطن جامعه مناظره نخست نتوانسته است در مسیر اقناع مردم چندان مفید واقع شود.

شعارهای اقتصادی آغشته به نمودارهای نه‌چندان واضح، فرافکنی مسئولیت و نادیده گرفتن متغیرهای بسیار مهم در ایجاد شرایط کنونی، ادعای اخلاق‌مداری و عبور از ضوابط و بنیان‌های اخلاق و حتی عرف و شرع، حضور در انتخابات تنها با هدف حمایت از نامزدی خاص، نادیده گرفتن کاستی‌های خود و بزرگنمایی کاستی‌ها و نواقص دیگران، فرار از پاسخ‌های مدون و مشخص به پرسش‌ها و بسیاری از موارد دیگر سبب شد که در ارزیابی مناظره نخست؛ نامزدها چندان نمره قابل‌قبولی از جامعه دریافت نکنند و مردم امیدوار باشند تا در دو مناظره باقیمانده برای حضور در انتخابات مساعدتر و نامزدها از درجه اقناع‌کنندگی بالاتری برخوردار شوند.

5965

منبع: خبرگزاری ایرنا

۱۱:۵۹ ,۱۶ خرداد ۱۴۰۰

اخبار مرتبط


همتی گفت: سال‌ها اقتصاد در دست سیاسیون بوده حالا بگذارید اقتصاد در دست اقتصادی‌ها باشد و سیاسیون از اقتصاددان‌ها فرمان ببرند.

همتی خطاب به رئیسی گفت: چرا شما را سوپرمن می‌کنند. مگر می‌شود در یک مناظره پنج نفر به یک نفر حمله کنند. مردم خودتان قضاوت کنید.

رئیسی در پاسخ به نقدها گفت: بررسی پرونده تحصیلی من از سایت آموزش عالی قابل مشاهده است ولی مشکل مردم با تهمت زدن حل نمی‌شود. چرا به شعور مردم ...

امام جمعه موقت تهران گفت: افرادی که جبهه ندیدند و نرفتند، بدانند که حضور در انتخابات ۲۸ خرداد از جنس حضور در جبهه است و افرادی که در ۱۲ فروردین ...

محمدصادق جوادی حصار گفت: عبدالناصر همتی در ادامه روند خوبی که در قالب کاندیدای انتخابات در این روزها تجربه کرده است، در مناظره اول در مواجهه ...

نظر خود را ثبت کنید

ویدیو

عکس

اینفوگرافی