این روزها کلیپ‌های تصویری و صوتی روان‌شناسی زیادی در فضای مجازی بازنشر می‌شوند و مخاطبان زیادی هم دارند غافل از اینکه دنبال‌کنندگان این مطالب، خوراکی را تغذیه می‌کنند که از زبان یک روان‌شناس واقعی مطرح نمی‌شود و آنها را در جریان زندگی با مشکلات زیادی مواجه می‌کند.

«مدتی است همسرم مرا رها کرده، چه کار کنم که دوباره وی را جذب خودم و زندگی‌مان کنم؟»، «چند نکته طلایی برای یک قرار عاشقانه و جذب همسر آینده»، «با این روش ‌ها استرس را برای همیشه از خودت دور کن» و... تنها بخشی از کلیپ‌های روان‌شناسی است که در فضای مجازی دست به دست می‌چرخد.

عجیب‌تر اینکه خیلی‌ها بدون ذره‌ای تحقیق و پژوهش درباره فردی که نظرات کارشناسانه می‌دهد و یک نسخه را برای عموم مردم می‌پیچد، در زندگی شخصی‌شان از این صحبت‌ها و نظرات روان‌شناسانه الگوبرداری می‌کنند؛ غافل از اینکه گاهی پیروی و اعمال این نظرات غیرکارشناسانه به قیمت تنش و درگیری یا حتی طلاق و بروز مشکلات دیگر می‌انجامد و ضمانت اجرایی ندارد. 

به‌تازگی اما شکل جدیدی از این نظرات به‌ظاهر روان‌شناسانه در فضای مجازی منتشر می‌شود که نه‌تنها گره از مشکلات افراد باز نمی‌کند، بلکه شنیدن این قصه‌ها و روایت‌های شخصی و نظرات کارشناس درباره آن موضوع مثل مشکلات زوجین در خصوص روابط جنسی‌شان، می‌تواند برای گروه‌های سنی کودک و نوجوان باعث مشکل شود یا گاهی شاهد آن هستیم که فرد روان‌شناس با آموزش راهکارهایی بر پایه فحاشی، تنش و درگیری سعی دارد مخاطب را به سمت خود بکشاند. درحالی‌که روان‌شناسان واقعی هیچ وقت مراجعه‌کننده خود را دعوت به خشم نمی‌کنند و با یک جلسه مراجعه و بدون شناخت برای وی نسخه نمی‌پیچند.

حال سؤال اینجا است که آیا روان‌شناسانی که در فضای مجازی صدا و کلیپ صحبت‌هایشان منتشر می‌شود، همه مورد تأیید هستند؟ آیا آموزش‌های همگی آنان می‌تواند گره از مشکلات مردم باز کند؟ آیا ضمانتی برای الگوبرداری افراد از این راهنمایی‌ها و ارتقای کیفیت زندگی‌شان وجود دارد؟ اصلاً مردم از کجا متوجه بشوند این مدل آموزش‌ها در فضای مجازی زندگی‌شان را به خطر نمی‌اندازد و فرد روان‌شناسی که صفحه شخصی‌اش را دنبال می‌کنند، مورد تأیید و قابل‌اعتماد است یا خیر؟ 

تحقیق و پژوهش درباره مشاوران و روان‌شناسان واقعی

در دانشگاه‌ها رشته‌های دانشگاهی براساس تخصصی که قرار است افراد آموزش ببینند در دسته‌بندی‌های مختلف تفکیک می‌شوند؛ برای مثال، فردی که جامعه‌شناس است، تخصص او با یک روان‌شناس فرق دارد. در نتیجه از نظر حرفه‌ای نمی‌تواند در حیطه روان‌شناسی ورود و اظهارنظر کند. 

این روزها یکی از این افراد بسیار پرطرفدار، صحبت‌هایش در فضای مجازی دست به دست می‌چرخد و مورد توجه عموم قرار گرفته است. وقتی جست‌وجوی ساده‌ای درباره بیوگرافی وی انجام دادیم، متوجه شدیم که این فرد اصلاً تخصصی در زمینه روان‌شناسی ندارد و در اصل دکتری جامعه‌شناسی دارد. اما از آن مهم‌تر اینکه در سابقه کاری این فرد، هیچ مقاله علمی در خصوص موضوعات روان‌شناسی دیده نمی‌شود و مقاله‌های علمی وی تنها در خصوص موارد جامعه‌شناسی ارائه شده است.

پس با همین جست‌وجوی ساده می‌توان متوجه شد کارشناسی که در حوزه روان‌شناسی اظهارنظر می‌کند و آموزش‌هایی را به خورد عموم مردم می‌دهد، مورد تأیید است یا خیر. 

این درحالی است که حتی خود روان‌شناسان معتقدند که با توجه به تخصصی که درس خوانده‌اند، می‌توانند اظهارنظر کنند؛ برای مثال، روان‌شناس حوزه تربیتی با روان‌شناس بالینی یا روان‌شناس عمومی یا روان‌شناسی کودک و... شاخه‌های متفاوتی هستند یا اینکه روان‌شناس با مشاور فرق دارد و شما برای حل مشکلات خود باید دقت کنید که پیش چه کارشناسی می‌روید.

درهمین‌رابطه پیمان دوستی روان‌شناس روز دوشنبه در گفت‌وگو با خبرنگار گروه دانشگاه و آموزش ایرنا اظهار داشت: روان‌شناس به کسی گفته می‌شود که دارای مدرک حداقل کارشناسی ارشد یا دکتری تخصصی در یکی از گرایش‌های روان‌شناسی باشد.

وی تصریح کرد: ازطرفی‌دیگر صلاحیت حرفه‌ای و اخلاقی وی برای کار در این حوزه توسط سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره کشور، محرز شده باشد. مشاور نیز به شخصی می‌گویند که دارای همین ویژگی‌ها باشد با این تفاوت که مدرک وی در یکی از گرایش‌های رشته مشاوره است.  

اهمیت پروانه فعالیت روان‌شناس

دوستی با اشاره به اینکه صرف داشتن مدرک کارشناسی ارشد یا دکتری در یکی از گرایش‌های روان‌شناسی و مشاوره به معنی صلاحیت داشتن در مداخلات روان‌شناختی نیست، اضافه کرد: افراد دراین‌زمینه باید پروانه فعالیت حرفه‌ای خود را نیز از سازمان نظام روان‌شناسی دریافت کنند یا پس از فارغ‌التحصیلی و عضویت در سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره، تحت نظارت شخصی که دارای پروانه است، به عنوان کارآموز مشغول به فعالیت شوند و در کنار دانشی که آموخته‌اند، تجربه کسب کنند.

این روان‌شناس با بیان اینکه این موضوع شامل هر کسی که می‌خواهد هرگونه فعالیتی در حوزه روان‌شناسی انجام دهد می‌شود، اظهار داشت: چه افرادی که در مراکز مشاوره فعالیت می‌کنند و چه افرادی که در استخدام سازمان‌ها یا حتی بیمارستان‌ها هستند، اگر می‌خواهند به عنوان روان‌شناس یا مشاور فعال باشند، باید ابتدا صلاحیت کار حرفه‌ای آنها توسط مرجعی معتبر مثل سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره کشور تأیید شود. 

وی تأکید کرد: البته در گذشته سازمان بهزیستی کشور نیز، صلاحیت افراد را برای جامعه مورد هدف خود تعیین و برای آنها پروانه صادر می‌کرد اما طی تفاهم‌نامه‌ای که اواخر سال ۹۹ با سازمان نظام روان‌شناسی انجام شد، حتی افرادی که دارای پروانه مرکز روان‌شناسی و مشاوره از سازمان بهزیستی کشور بودند نیز موظف شدند برای دریافت پروانه فعالیت حرفه‌ای فردی از سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره کشور اقدام کنند.

روان‌شناسی با مشاوره فرق دارد

این روان‌شناس با اشاره به اینکه روان‌شناسی و مشاوره دو رشته مجزا اما مرتبط با یکدیگر هستند که هرکدام از این دو رشته نیز دارای گرایش‌های مختلفی است، خاطرنشان کرد: هرچند زمینه کاری در این دو حوزه به هم گره خورده و مرتبط هستند اما با یکدیگر تفاوت‌هایی هم دارند. هر روان‌شناس یا مشاور در دوران تحصیل خود در یکی از گرایش‌ها تحصیل می‌کند و براساس زمینه‌ای که قرار است در آن فعالیت کند، دوره‌های آموزشی مختلفی را طی می‌کند.

وی افزود: برهمین‌اساس فرد روان‌شناس مطالعات عمیق‌تری مرتبط با حوزه کاری خود مثل درمان اضطراب و استرس انجام می‌دهد و مراجعین باید در نظر داشته باشند که برای موضوع موردنظرشان، پیش روان‌شناسی بروند که تخصص وی در حوزه موردنظر آنها باشد. 

دوستی تصریح کرد: برخی از گرایش‌های رشته روان‌شناسی شامل روان‌شناسی بالینی، روان‌شناسی عمومی، روان‌شناسی سلامت، روان‌شناسی شخصیت، روان‌شناسی صنعتی سازمانی، روان‌شناسی کودکان با نیازهای ویژه، روان‌شناسی تربیتی، روان‌شناسی بالینی کودک، روان‌شناسی بالینی خانواده و روان‌شناسی ورزش است. 

این روان درمانگر گفت: برخی از گرایش‌های رشته مشاوره نیز شامل مشاوره و راهنمایی، مشاوره خانواده، مشاوره شغلی و مشاوره تحصیلی است. 

تأیید فعالیت حرفه‌ای از سوی سازمان نظام روان‌شناسی 

وی اضافه کرد: درهمین‌رابطه سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره کشور، برای جلوگیری از ضایع شدن حقوق مراجعین و تشخیص افرادی که صلاحیت انجام کار حرفه‌ای دارند، نام و مدرک تحصیلی افرادی که فقط عضو این سازمان هستند و همچنین افرادی که دارای پروانه فعالیت حرفه‌ای هستند، به صورت جداگانه در وب‌سایت خود منتشر می‌کند تا افراد بتوانند نام روان‌شناس موردنظر خود را در قسمت مربوطه جستجو کرده و با خیال راحت برای حل مشکلشان به سراغ وی بروند. 

دوستی گفت: هرچند این سازمان قوانین نسبتاً سخت‌گیرانه‌ای برای صدور پروانه فعالیت حرفه‌ای دنبال می‌کند و مصاحبه‌هایی برای تعیین صلاحیت شغلی و اخلاق حرفه‌ای ترتیب می‌دهد و اقداماتی را برای برخورد با افراد فاقد صلاحیت یا متخلفان انجام می‌دهد، اما متأسفانه همچنان در شبکه‌های اجتماعی مجازی، شاهد برخی تخلفات آشکار هستیم. یکی از این موارد عدم شفافیت مدرک تحصیلی است که برخی افراد مدعی آن هستند و نامشان را نه در پایگاه‌های علمی می‌توان مشاهده کرد (درحالی‌که فارغ‌التحصیلی از مقطع دکتری، نیازمند حداقل انتشار دو مقاله علمی ـ پژوهشی است)، نه نام آنها را می‌توان به عنوان فارغ‌التحصیل در مقطعی که مدعی شده‌اند در دانشگاه‌ها جستجو کرد.

وی ادامه داد: حتی در نهادهایی که صلاحیت حرفه‌ای افراد را تعیین می‌کنند (مانند سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره) نامی از آنها به عنوان عضو یا فرد دارای پروانه برده نشده است. 

فاش کردن اطلاعات مراجعه‌کننده در فضای مجازی برای جذب مخاطب

این روان‌شناس خاطرنشان کرد: بااین‌حال، این افراد نقش پررنگی در فضای مجازی دارند. سمینارهایی با عنوان روان‌شناسی برگزار می‌کنند و حتی به عنوان کارشناس در برخی برنامه‌های تلویزیونی دعوت می‌شوند؛ بدون اینکه سابقه حرفه‌ای آنها مورد بررسی و تأیید قرار گرفته باشد. 

وی افزود: یکی دیگر از مواردی که نمونه بارز نقض اخلاق حرفه‌ای روان‌شناسی و مشاوره است، این است که برخی از این افراد در فضاهای عمومی مثل شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های دیگر (سوشال مدیا) محتوایی را که مراجعه‌کنندگانشان با آنها در میان گذاشته‌اند، به شیوه‌های مختلف مانند مکالمه‌های تلفنی یا عکس گرفتن از پیام‌های آنها (اسکرین شات) در فضای مجازی منتشر می‌کنند. این درحالی است که روان‌شناسان طی سوگندنامه‌ای که می‌خورند، موظف می‌شوند که اطلاعات مراجعه‌کنندگانشان را فاش نکنند و محرم اسرار آنها باشند.

دوستی با اشاره به اینکه هرچند در برخی از این موارد نام فرد مشخص نیست و ظاهراً حریم خصوصی وی حفظ شده، معتقد است: اما این امر خود نمونه بارزی از زیر پا گذاشتن اخلاق حرفه‌ای است که مسائل مربوط به فرد مراجعه‌کننده به شکل عمومی در دسترس عموم قرار گیرد. 

وی اظهار داشت: البته مواردی وجود دارد که طی آن می‌توان نمونه‌هایی از جلسه روان‌درمانی یا مشاوره برای یادگیری بیشتر دانشجویان این رشته بازنشر کرد. یکی از آنها جلساتی است که به عنوان «رول پلی» یا «ایفای نقش» شهرت دارد. در این موارد، یک شخص «نقشی خیالی» از فردی را که داری مشکلی است، بازی می‌کند و روان‌شناس یا مشاور براساس نقشی که او بازی می‌کند، مداخلاتی را انجام می‌دهد و این مداخلات برای یادگیری بیشتر دانشجویان بازنشر می‌شود.

این روان‌شناس ادامه داد: مورد دیگر این است که با رضایت کتبی فرد مراجعه‌کننده، محتوای جلسه برای عده محدودی از دانشجویان (یعنی فقط برای یک جمع چند نفره و نه به شکل عمومی) ضبط می‌شود. 

وی افزود: یکی دیگر از مواردی که بعضاً در شبکه‌های مجازی به دلایل مختلف مانند جذب بیشتر مخاطب اتفاق می‌افتد، درنظر نگرفتن بافتار (زمینه) فردی هر انسان است و راهکارهایی مانند «خانم‌ها این‌چنین مردها را جذب کنید»، یا «آقایان چنین و چنان کنید» است و حتی صحبت‌هایی درباره اینکه در قرارهای عاشقانه خود چنین لباس بپوشید و مواردی از این دست شنیده می‌شود که خود جای بسی تعجب دارد.

5965

 

منبع: خبرگزاری ایرنا

۰۸:۳۴ ,۱۴ تیر ۱۴۰۰

اخبار مرتبط


وزیر بهداشت در نامه‌ای بلند بالا به محمداسماعیل اکبری، او را از سمت مشاور عالی وزیر برکنار کرد.

همه‌ ما معمولاً از شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌کنیم و از گذراندن وقت در آنها لذت می‌بریم؛ اما حالا که همه درگیر ویروس کرونا هستیم و بیشتر ...

اگر این علائم زندگی شما رو مختل کرده باید به روان‌شناس مراجعه کنید.

مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی گفت: ۲۳ درصد جمعیت ۱۵ تا ۶۴ سال کشور به انواع اختلال روانپزشکی ...

نظر خود را ثبت کنید

ویدیو

عکس

اینفوگرافی