ردّپای سینمای ایرانی در جشنواره کن

از کوروش کبیر تا قهرمان اصغر!

سینمای ایران پس از چند سال غیبت در بخش رقابتی اصلی، امسال با فیلم «قهرمان» به کارگردانی اصغر فرهادی در کن حضور دارد. فرهادی پس از ساخت فیلم «جدایی نادر از سیمین» که جایزه اصلی جشنواره برلین را به خود اختصاص داد، تمام آثارش شامل «گذشته»، «فروشنده» و «همه می‌دانند» را در کن رونمایی کرده و «قهرمان» امیدوار است بتواند پس از «طعم گیلاس» عباس کیارستمی در سال ۱۹۹۷، دومین نخل طلای سینمای ایران را به ارمغان بیاورد.

گروه فرهنگی قرن نو ـ سیدرضا صائمی: هفتادوچهارمین جشنواره کن در حال برگزاری است؛ جشنواره‌ای که سال گذشته به دلیل بحران کرونا تصمیم به عدم برگزاری این رویداد سینمایی گرفت، امسال خود را آماده برگزاری یک جشنواره تمام‌عیار کرده و با افزایش شمار فیلم‌های بخش رقابتی و اضافه کردن یک بخش جدید به نام «کن پریمیر»، در تلاش است سهم خود را در احیای سینما و جشنواره‌های سینمایی ادا کند.

سینمای ایران هم پس از چند سال غیبت، امسال با فیلم «قهرمان» اصغر فرهادی در جشنواره کن حضور دارد و همه نگاه‌ها را متوجه خود کرده است. به بهانه حضور این فیلم در هفتادوچهارمین دوره جشنواره کن به مرور فیلم‌های ایرانی در این جشنواره مهم سینمایی می‌پردازیم. سینمای ایران حضور محسوس و تأثیرگذاری در این جشنواره سینمایی داشته و سینماگرانی مثل عباس کیارستمی و اصغر فرهادی به واسطه حضور موفقیت‌آمیز در این جشنواره گام‌های بلندی در گسترش اعتبار جهانی سینمای ایران برداشته‌اند.

معرفی جشنواره کن

جشنواره کن جشنواره‌ای سالانه است که در کن فرانسه برگزار می‌شود. این جشنواره یکی از بزرگ‌ترین و باشکوه‌ترین رویدادهای سینمایی جهان و محلی برای پیش‌نمایش فیلم‌های جدید از تمامی ژانرها ازجمله مستند به‌شمار می‌آید. جشنواره کن در سال ۱۹۴۶ تأسیس شد. این رویداد هرساله معمولاً در ماه مه در کاخ‌های جشنواره و کنگره‌ها برگزار می‌شود. جشنواره کن به عنوان ویترین برای فیلم‌های مهم اروپا و جهان است. جشنواره اکنون با بودجه بیسا میلیون یورویی خود که نیمی از آن از وزارت فرهنگ و نیمی دیگر از طرف شهر کن تأمین می‌شود، هرساله از اواسط ماه مه به مدت ده روز میزبان سینماگران جهان است و حدود دو هزار فیلم بلند سینمایی را از صد کشور جهان جهت گزینش مورد بازبینی قرار می‌دهد.

نخل طلای کن

حالا دیگر همه نخل طلای کن را می‌شناسند؛ تندیس و جایزه ویژه‌ای که اعتباری جهانی دارد. از سال ۱۹۳۹ تا ۱۹۵۴ جایزه‌ای تحت عنوان جایزه بزرگ جشنواره کن به برنده بهترین فیلم این رویداد سینمایی اعطاء می‌شد اما در سال ۱۹۶۵ هیئت داوران جشنواره پیشنهاد دادند جایزه بزرگ جشنواره هر سال با طراحی جدید از یکی از هنرمندان معاصر ساخته شود. در اواخر سال ۱۹۵۴ هیئت‌مدیره جشنواره کن گروهی از جواهرسازان را برای طراحی «نخل» دعوت کردند و در نهایت اولین‌بار در سال ۱۹۵۴ لوچینه لازون، جواهرساز پاریسی پیشنهاد استفاده از برگ نخل که سمبل شهر کن و جشنواره فیلم کن شده بود را به عنوان جایزه داد که در نهایت از سال ۱۹۵۵ جایزه نخل طلا جایگزین جایزه بزرگ این جشنواره شد.

سینمای ایران و هفتادوچهارمین کن

سینمای ایران پس از چند سال غیبت در بخش رقابتی اصلی، امسال با فیلم «قهرمان» به کارگردانی اصغر فرهادی در کن حضور دارد. فرهادی پس از ساخت فیلم «جدایی نادر از سیمین» که جایزه اصلی جشنواره برلین را به خود اختصاص داد، تمام آثارش شامل «گذشته»، «فروشنده» و «همه می‌دانند» را در کن رونمایی کرده و «قهرمان» امیدوار است بتواند پس از «طعم گیلاس» عباس کیارستمی در سال ۱۹۹۷، دومین نخل طلای سینمای ایران را به ارمغان بیاورد.

امسال فیلم چند اپیزودی «سال طوفان ابدی» ساخته مشترک جعفر پناهی و چند فیلمساز بین‌المللی دیگر هم در بخش نمایش‌های ویژه کن ۲۰۲۱ انتخاب شده است.

سینمای ایران در ادوار جشنواره کن

اولین دوره جشنواره فیلم کن در روز ۳۰ شهریور ۱۳۲۵ آغاز شد و اولین حضور سینمای ایران با فیلم «کورش کبیر» ساخته مصطفی فرزانه در بخش مسابقه فیلم‌های کوتاه در سال ۱۳۴۰ شکل گرفت. اما اولین جایزه سینمای ایران در کن با فیلم «طلوع فجر» ساخته مرحوم احمد فاروقی قاجار در بخش مسابقه فیلم‌های کوتاه و دریافت «جایزه شورای عالی تکنیک» در سال ۱۳۴۳ رقم خورد. پس از ۲۸ سال، جایزه بعدی سینمای ایران در جشنواره کن و توسط عباس کیارستمی دریافت شد. فیلم سینمایی «زندگی و دیگر هیچ» در بخش نوعی نگاه به نمایش درآمد و اولین جایزه «بهترین فیلم» این بخش و نیز «جایزه روسلینی» را به خود اختصاص داد.

جعفر پناهی در سال ۱۳۷۴ و با فیلم «بادکنک سفید» به پدیده جشنواره کن تبدیل شد و سه جایزه «دوربین طلایی»، «فیپرشی» و جایزه «بهترین فیلم بخش پانزده روز کارگردان‌های کن» را دریافت کرد اما دو سال بعد در سال ۱۳۷۶ مهم‌ترین جایزه سینمای ایران در تاریخ جشنواره کن نصیب سینمای ایران شد و فیلم سینمایی «طعم گیلاس» ساخته عباس کیارستمی نخل طلای جشنواره را به طور مشترک با فیلم «مارماهی» ساخته «شوهی ایمامورا» از ژاپن دریافت داشت. سمیرا مخملباف در سال ۱۳۷۹ و با فیلم سینمایی «تخته سیاه» موفق به دریافت «جایزه داوران» بخش مسابقه شد و در همان سال، حسن یکتاپناه با فیلم «جمعه» که در بخش نوعی نگاه به نمایش درآمده بود جایزه «دوربین طلایی» جشنواره کن را به طور مشترک با فیلم «زمانی برای مستی اسب‌ها» ساخته بهمن قبادی دریافت کرد که این دومی در بخش پانزده روز کارگردان‌ها به نمایش درآمده و دو جایزه «هنر و تجربه» این بخش و جایزه «فیپرشی» را نیز به خود اختصاص می‌دهد. محسن مخملباف در سال ۱۳۸۰ با فیلم «سفر قندهار» در بخش مسابقه جشنواره کن حضور یافته و جایزه جنبی «کلیسای جهانی» را دریافت می‌کند.

رضا میرکریمی نیز با فیلم «زیر نور ماه» جایزه بهترین فیلم بخش هفته منتقدان جشنواره را دریافت می‌کند. در سال ۱۳۸۲، سمیرا مخملباف با فیلم «پنج عصر» دو "جایزه هیئت داوران" بخش مسابقه رسمی و جایزه جنبی «کلیسای جهانی» و جعفر پناهی با فیلم «طلای سرخ» جایزه هیئت داوران بخش نوعی نگاه را دریافت می‌کند. محسن امیریوسفی با اولین ساخته بلند خود، «خواب تلخ» تقدیرنامه هیئت داوران دوربین طلایی و جایزه «نگاه جوان» بخش پانزده روز کارگردان‌ها را در سال ۱۳۸۳ می‌گیرد. در سال ۱۳۸۶ فیلم «پرسپولیس» ساخته مشترک مرجانه ساتراپی و ونسان‌ پارونو به عنوان محصول آمریکا و فرانسه در بخش مسابقه جشنواره کن به نمایش درآمده و جایزه داوران را دریافت می‌کند. بهمن قبادی در سال ۱۳۸۸ با فیلم سینمایی «کسی از گربه‌های ایرانی خبر نداره!» در بخش نوعی نگاه حضور یافت و جایزه ویژه این بخش و «جایزه فرانسوآ شالیه» را به خود اختصاص می‌دهد.

عباس کیارستمی با فیلم فرانسوی/ ایتالیایی «کپی برابر اصل» در بخش مسابقه کن ۱۳۸۹ حضور یافته و «ژولیت بینوش» جایزه بهترین بازیگر زن را برای بازی در این فیلم دریافت کرد. در سال ۱۳۹۰ سه جایزه کن نصیب سینماگران ایرانی می‌شود. جعفر پناهی جایزه «کالسکه طلایی» بخش پانزده روز کارگردان‌ها را دریافت داشته و محمد رسول‌اف با فیلم «به امید دیدار» جایزه بهترین کارگردانی بخش نوعی نگاه و «جایزه فرانسوا شالیه» را دریافت می‌کند. سال ۱۳۹۲ نیز چهار جایزه به فیلم‌های سینماگران ایرانی اختصاص داده می‌شود. اصغر فرهادی که با فیلم «گذشته» در بخش مسابقه حضور داشت، جایزه بهترین بازیگر زن را با بازی «برنیس‌ بژو» و جایزه «کلیسای جهانی» را دریافت می‌کند. محمد رسول‌اف با فیلم «دست‌نوشته‌ها نمی‌سوزند» نیز جایزه «فیپرشی» را در بخش نوعی نگاه گرفته و آناهیتا قزوینی‌زاده نیز با فیلم کوتاه «سوزن»، محصول آمریکا، جایزه بهترین فیلم بخش سینه فونداسیون را به خود اختصاص داد.

در سال ۱۳۹۴ فیلم بلند سینمایی «ناهید» ساخته اول آیدا پناهنده جایزه «آینده روشن» در بخش نوعی نگاه را گرفت و در سال ۱۳۹۵، فیلم «فروشنده» ساخته اصغر فرهادی دو جایزه در بخش اصلی، جایزه بهترین فیلم‌نامه و جایزه بهترین بازیگر مرد را برای شهاب حسینی به ارمغان آورد. اما علی احمدی با فیلم کوتاه «در تپه‌ها» محصول انگلستان جایزه دوم بخش سینه فونداسیون را دریافت کرد و آیدا پناهنده نیز جایزه جنبی «زنان در حرکت» را طی مراسمی دریافت داشت. سال گذشته و در هفتادومین جشنواره فیلم کن نیز محمد رسول‌اُف با فیلم «لرد» برنده بخش نوعی نگاه شد. از ۳۹ جایزه دریافتی سینماگران ایرانی، ۳۸ جایزه در سال‌های بعد از انقلاب و یک جایزه در پیش از انقلاب نصیب سینمای ایران شده است. دراین‌میان، ۳۲ جایزه به مردان سینماگر ایرانی و هفت جایزه به سینماگران زن ایرانی اعطا شده که بیست درصد کل جوایز را شامل می‌شود با این توضیح که دو جایزه دریافتی سینماگران مرد ایرانی را دو زن بازیگر غیرایرانی، یعنی «ژولیت بینوش» و «برنیس‌بژو» گرفته‌اند.

شش فیلم محصول کشورهای غیرایرانی و توسط کارگردان‌های ایرانی در جشنواره کن جایزه دریافت کرده‌اند. بخش رسمی جشنواره کن شامل بخش مسابقه فیلم‌های بلند و کوتاه و نوعی نگاه تاکنون ۲۳ جایزه به سینماگران ایرانی اعطا کرده که شامل نُه جایزه مسابقه فیلم‌های بلند، یک جایزه بخش فیلم‌های کوتاه، دو جایزه بخش سینه فونداسیون، هفت جایزه بخش نوعی نگاه و سه جایزه دوربین طلایی بوده که این آخری در مراسم اختتامیه رسمی داده می‌شود اما همه فیلم‌های بلند اول کارگردان‌ها در همه بخش‌های کن را شامل می‌شود که اولین را جعفر پناهی گرفت و پس از وی حسن یکتاپناه و بهمن قبادی آن را به طور مشترک گرفتند و محسن امیریوسفی اما تقدیرنامه آن را دریافت کرد.

در بخش هفته منتقدان تنها یک بار و با فیلم «زیر نور ماه» رضا میرکریمی، جایزه گرفتیم و در بخش پانزده روز کارگردان‌ها که در اساس غیررقابتی است اما شماری سازمان‌ها و نهادهای همکار و حامی جایزه‌ای می‌دهند، چهار جایزه دریافت کرده‌ایم. اما سینماگران ایرانی ده جایزه جنبی هم از کن برای سینمای ایران به همراه آورده‌اند که شامل سه جایزه فیپرشی، سه جایزه کلیسای جهانی، سه جایزه فرانس و آشالیه و یک جایزه دو سال پیش آیدا پناهنده (جایزه آینده روشن در بخش نوعی نگاه) است. از میان سینماگران ایرانی، بهمن قبادی و جعفر پناهی با شش جایزه بیشترین تعداد جایزه را کسب کرده‌اند و پس از آن عباس کیارستمی و اصغر فرهادی با چهار جایزه، محمد رسول‌اف با چهار جایزه، سمیرا مخملباف با سه جایزه، محسن امیریوسفی و آیدا پناهنده با دو جایزه و محسن مخملباف، حسن یکتاپناه، رضا میرکریمی، آناهیتا قزوینی‌زاده، مرجانه ساتراپی و علی احمدی با یک جایزه قرار دارند.

5965

۱۵:۴۳ ,۱۸ تیر ۱۴۰۰

اخبار مرتبط


فرهادی از معدود کارگردان‌هایی است که افتخار‌آفرینی‌های زیادی برای سینمای کشور داشته و می‌توان به راحتی پیش‌بینی کرد‌ حتی او باز هم این ...

در مراسم فرش قرمز فیلم جدید اصغر فرهادی، «قهرمان»، در جشنواره کن امیر جدیدی و سارینا فرهادی کنار اصغر فرهادی حضور پیدا کردند، قهرمان اولین ...

اصغر فرهادی، کارگردان مطرح سینمای ایران، بار دیگر افتخارآفرینی کرد؛ او جایزه بزرگ جشنواره کن را برای فیلم «قهرمان» به دست آورد.

موفقیت سینماگران و هنرمندان دیگر در جشنواره‌های مختلف جهانی، واجد ظرفیت‌های فراسینمایی است که باید متوجه آن بود و تلاش کرد از این ظرفیت به ...

نظر خود را ثبت کنید

ویدیو

عکس

اینفوگرافی