همه‌گیری وحشت ناشی از جهانی شدن

جهانی که ۱۱ سپتامبر ساخت

۱۱ سپتامبر خبر از آینده داد؛ آینده‌ای که مشخصه آن نه جهانی شدن ترور، بلکه وحشت ناشی از جهانی شدن در جهانی بود که فاصله‌ها و مرزها در آن هر روز کمرنگ‌تر می‌شوند.

قرن نو ـ گروه بین‌الملل: در بیستمین سالگرد حملات تروریستی ۱۱ سپتامبر، باید این پرسش را مطرح کرد که ورای خسارات آنی این عملیات تروریستی، جهان پس از ۱۱ سپتامبر در طول این بیست سال چگونه جهانی بوده است؟ 

توضیحات بسیاری در مورد اینکه چرا تروریست‌ها دیگر موفق به انجام عملیات تروریستی در مقیاس ۱۱ سپتامبر نشدند وجود دارد. با حمله آمریکا به افغانستان، القاعده پناهگاه خود را از دست داد. تقریباً همه دولت‌ها در جهان روش‌های نظارتی و کنترلی خود را تقویت کردند و بنابراین، دسترسی تروریست‌های احتمالی به فرودگاه‌ها و هواپیماها بسیار دشوارتر از پیش شد. کشورها به‌طور چشمگیری توانایی اطلاعاتی، پلیسی و نظامی خود را برای به حداقل رساندن خطرات و مقابله با تهدیدها افزایش داده‌اند. افزون‌براینها، همکاری‌های میان کشورها نیز افزایش یافته و مبارزه با تروریسم از حوزه‌های نادری است که حتی دولت‌هایی که در رقابت و گاه در تخاصم با یکدیگر به سر می‌برند حاضر به همکاری با یکدیگر هستند. همچنین اکنون توافق گسترده‌ای در مورد تعریف تروریسم وجود دارد و اقداماتی ازجمله: استفاده از نیروهای مسلح توسط افراد و گروهها علیه غیرنظامیان به منظور دستیابی به اهداف سیاسی، ذیل اقدامات تروریستی قرار می‌گیرند. در کنار این، بر سر این اصل که دولت‌ها نباید میان تروریست‌ها و کسانی که از تروریست‌ها حمایت کرده و به آنها پناه می‌دهند تفاوتی قائل شوند نیز اجماع گسترده‌ای وجود دارد. 

این البته به این معنا نیست که ترور و تروریسم از بین رفته، اما غالب ترورهای انجام‌شده در خاورمیانه، آفریقا و آسیای جنوبی به عنوان بخشی از درگیری‌های جاری در عراق، افغانستان، سوریه، لیبی، سومالی، پاکستان، یمن و... صورت گرفته و الگوی حملات ۱۱ سپتامبر دیگر تکرار نشده است. در حقیقت، تروریسم به‌طور فزاینده‌ای محلی و غیرمتمرکز و البته مقاوم شده است، مقاوم به این معنا که دیگر صرف کشتن رهبر یک گروه تروریستی سبب پایان عمر آن گروه نیست. بنابراین جای تعجب نیست که تروریسم همچنان قربانی می‌گیرد و هیچ پایانی برای آن متصور نیست. همچنین خطر تروریسم داخلی و احتمال دستیابی تروریست‌ها به سلاح‌های کشتارجمعی، جدی‌تر از همیشه است.

به رغم همه اینها اما ۱۱ سپتامبر نقطه عطفی تاریخی بود، تحولی که کماکان و با گذشت دو دهه تأثیرات عمیقی بر سیاست خارجی ایالات متحده بر جای گذاشته است. این حملات منجر به شکل‌گیری جنگ جهانی علیه تروریسم شد، جنگی که عمیقاً بر سیاست خارجی ایالات متحده و نگاه جهان به این کشور تأثیر گذارده است. حمله آمریکا به افغانستان و سرنگونی حکومت طالبان تنها آغاز این مسیر پرماجرا بود. به دنبال این حمله، بسیاری از نیروهای وفادار به طالبان و القاعده به پاکستان گریختند و ضمن بازیابی قدرت و بازسازی شبکه خود، عملیات علیه نیروهای آمریکایی و دولت مورد حمایت آمریکا در افغانستان را از سر گرفتند. در مقابل، ایالات متحده در مأموریت ساخت ارتش افغانستان، مبارزه با فساد در این کشور و انهدام پایگاه‌های طالبان در پاکستان موفق نبود و در عوض به متحد دولت افغانستان در این جنگ داخلی تبدیل شد. به شکل متناقضی این تلاش آمریکا همزمان هم بیش از اندازه و  هم ناکافی بود. این حضور گسترده نظامی، مشروعیت دولت افغانستان را روزبه‌روز تضعیف کرد، مخالفت‌ها درون ایالات متحده با ادامه این جنگ شدت گرفت و توان و انگیزه نیروهای آمریکایی برای جنگیدن نیز به‌طور فزاینده‌ای تحلیل رفت. در مقابل، نیروهای طالبان روزبه‌روز مصمم‌تر و باانگیزه‌تر می‌شدند. 

جنگ جهانی علیه تروریسم سبب شد تا آمریکا به بهانه جلوگیری از دستیابی تروریست‌ها به سلاح کشتارجمعی یا گسترش دموکراسی به عنوان عامل جلوگیری از رشد افراط‌گرایی، به عراق حمله کند. البته آمریکا هدفی دیگر نیز از این حملات داشت و آن این بود که به تعبیر نیکسون، رئیس‌جمهور پیشین این کشور در طول جنگ ویتنام، به آمریکایی‌ها و مردم جهان نشان دهد که یک «غول ناتوان رقت‌انگیز» نیست. این جنگ نیز علاوه‌بر هزینه‌های بالای انسانی و مالی برای آمریکا، سبب کاهش مشروعیت جهانی این و کشور و همچنین حواس‌پرتی استراتژیک آمریکا شد؛ موضوعی که چین و روسیه و همچنین قدرت منطقه‌ای چون ایران از آن به بهترین شکل بهره بردند. این جنگ‌ها همچنین اعتماد به نخبگان آمریکایی را تضعیف کرد و سبب ایجاد شکاف در جامعه آمریکا شد. 

اکنون اما و درحالی‌که طالبان به همان سرعتی که از قدرت کنار رفتند، به قدرت بازگشته‌اند، باید تروریسم را به عنوان جنبه‌ای غیرقابل انکار از جهانی شدن پذیرفت و اذعان کرد که اگرچه حملات تروریستی در مقیاس ۱۱ سپتامبر جهانی نشد، اما جهانی شدن فرصت‌های بسیار دیگری را در اختیار تروریست‌ها قرار داده و می‌دهد، فرصت‌هایی که به دنبال ظهور عرصه‌هایی چون سایبر بیشتر و بیشتر نیز می‌شوند.

5965

۱۵:۵۷ ,۲۱ شهریور ۱۴۰۰

اخبار مرتبط


وقایع اخیر در افغانستان همه نگاه‌ها را به خود جلب کرده است؛ در عین حال که موجب نگرانی اکثر افغانستانی‌ها از پیشروی طالبان شده است، واکنش‌های ...

مجله لیبرال اسلیت ادعا می‌کند که اظهارات ترامپ درباره افغانستان و این‌که او بهتر از بایدن خروج از افغانستان را ...

رمضان قدیروف، رئیس جمهور منطقه خود مختار چچن با اعلام هشدار درباره احتمال وقوع بدترین سناریوها در افغانستان، مدعی شد که این گروه تروریستی، ...

تسلط طالبان بر افغانستان، بیش و پیش از هر چیز یک تراژدی برای مردم این کشور است؛ اما این اتفاق و این وابستگی اروپا به تصمیمات گرفته‌شده در آن ...

نظر خود را ثبت کنید

ویدیو

عکس

اینفوگرافی