بعد از گذشت دو سال پیشنهاد اقامت پنج‌ساله در قبال سرمایه‌گذاری 250 هزار دلاری، نه شهروندان کشورهای متوسط اقتصادی بلکه حتی یک شهروند از کشورهایی نظیر عراق، سوریه، افغانستان، سودان، بحرین و امثال اینها را هم نتوانسته جذب خود بکند. در این موضوع هزاران «اشاره» وجود دارد اگر سیاست‌گذاران ما اهل «نظر» باشند.

قرن نو ـ گروه سیاسی: تیر ماه سال 98 دولت حسن روحانی آیین‌نامه جدیدی را برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی تصویب کرد که در همان زمان تبلیغات زیادی روی آن شد. آن روزها زمانی بود که تحریم‌های آمریکا و از دست رفتن فرصت‌های اقتصادی ایران سیر صعودی خود را به‌سرعت طی می‌کرد. وضعیتی که با مخالفت گروه‌های داخلی رقیب دولت در برابر مسائلی چون پذیرش شروط FATF سختی اوضاع را دوچندان کرده بود. طرح دولت در آن زمان این بود؛ هر شهروند خارجی که در ایران به میزان 250 هزار دلار سرمایه‌گذاری درازمدت انجام دهد مجوز اقامت پنج‌ساله دریافت خواهد کرد. اکنون دو سال و سه ماه پس از آن تاریخ بابک دین‌پرست، معاون هماهنگی امور اقتصادی و توسعه منطقه‌ای وزارت کشور، رسماً در مشهد اعلام کرد که در این مدت طولانی حتی یک مورد تقاضا هم برای این کار ثبت نشد. این یعنی شکست مطلق این طرح. اما آیا پیش‌بینی چنین آینده‌ای برای این طرح و طرح‌های نظیر آن سخت بود؟ 

همان زمان هم بسیاری از ناظران می‌گفتند طرح دولت به هیچ عنوان چیزی بیشتر از یک شعار غیرقابل اجرا نخواهد بود. شواهد صحت این ادعا را در گوشه‌گوشه اقتصاد ایران می‌شد دید؛ فقط در یک نمونه ما در همان سال با فرار چیزی حدود ده میلیارد دلار از سرمایه ایرانیان به خارج از کشور مواجه بودیم. سال قبل از آن هم کمیسیون اقتصادی مجلس گزارش داده بود که تنها در پایان سال 96 چیزی حدود سی میلیارد دلار ارز از کشور خارج شده و این در حالی بود که براساس همان گزارش در آن مقطع حدود بیست میلیارد دلار ارز هم خارج از نظام بانکی در کشور نگهداری می‌شد. اخبار تعطیلی کارخانه‌ها، کسادی بازار و تجارت، تلاطم قیمت کالاهای سرمایه‌ای مانند ارز و سکه و مسکن، خروج سرمایه‌گذاران خارجی از ایران و امثال اینها از خیلی قبل‌تر از آن مقطع به وفور در رسانه‌ها به چشم می‌خورد. همه اینها این سؤال را ایجاد می‌کرد که بازار ایران با این همه مشکل ساختاری ازیک‌سو و مشکلات تحریم ازسوی‌دیگر چه جذابیتی برای یک سرمایه‌گذار خارجی دارد که 250 هزار دلار پول خود را در عوض جاهایی مانند بورس‌های بزرگ بین‌المللی با سودهای تضمین‌شده، وارد آن کند؟ کدام سود و چشم‌انداز در انتظار او خواهد بود؟

خنده‌دارتر از این اما پیشنهاد اقامت پنج‌ساله در ایران بود؛ کدام استاندارد بالای زندگی، تفریح، تحصیلات یا امکانات ویژه دیگر یک شهروند خارجی را مایل به دریافت چنین اقامتی می‌کند، آن هم زمانی‌که صف گرفتن اقامت کشورهای دیگر توسط ایرانیان شلوغ‌تر از هر زمانی است؟ به‌عبارتی وقتی شهروند خارجی در ایران به خاطر شرایط حاکم نه سود مالی تضمین‌شده‌ای دارد، نه رفاه و نه امتیاز خاص دیگری، چرا باید به فکر دریافت اقامت ایران باشد؟  

طرح شکست‌خورده جذب سرمایه‌گذاری شهروندان خارجی فقط یک نمونه از چندین و چند سیاستی است که در سال‌های متمادی برای غلبه بر وضعیت رو به وخامت کشور خصوصاً در زمینه اقتصادی اتخاذ شد و تقریباً هیچ حاصلی نداشت. ریشه این ناکامی شاید اینگونه باشد؛ دل‌خوش کردن به رؤیاپردازی‌های شعارزده و تخیلی در برابر موانع و مشکلات واقعی. تاریخ سال‌های اخیر ایران پر است از انواع مختلف نمونه‌های این جنس سیاست گذاری؛ برای مثال، در مجلس در دو مقطع دو بسته طرح‌های ضدِآمریکایی یکی شامل پانزده طرح و دیگری شامل ده طرح با سروصدای زیادی معرفی و مطرح شدند اما از مجموع آنها حتی یک طرح هم به جایی نرسید. تازه معلوم نبود اگر به جایی هم می‌رسید چه تأثیری داشت و کدام گره را از کار کشور باز می‌کرد؟ ازجمله در روزهایی که ترامپ روزبه‌روز بر تحریم‌های خود می‌افزود، در مجلس طرح‌هایی نظیر «راه‌اندازی موزه جنایات آمریکا»، «تشکیل باشگاه کشورهای تحریم‌شده توسط ایالات متحده آمریکا»، «الزام دولت به اقدام قانونی علیه شرکت‌هایی که به تحریم‌های ضدِایرانی ایالات متحده آمریکا پیوسته‌اند»، «الزام دولت به اقدام مقتضی علیه کشورهای همسایه میزبان پایگاه‌های نظامی آمریکا»، «الزام وزارت ارشاد به ساخت فیلم‌های ضدِآمریکایی» و یا «شکایت از هالیوود» رونمایی شدند که نمایندگان می‌خواستند با توسل به آنها کمر تحریم‌های آمریکا را بشکنند. امروز اگر کسی از همان نمایندگان بپرسد آن همه وقت و انرژی که صرف این کار شد چه نتیجه‌ای در پی داشت، جواب آنها چیست؟  

سرنوشت طرح‌های شعارزده و رؤیاگونه‌ای چون سرمایه‌گذاری 250 هزار دلاری خارجی‌ها در قبال دریافت اقامت پنج‌ساله ایران به روشن‌ترین شکل ممکن نشان می‌دهد شعارهای ما هر چقدر بزرگ و پرهیاهو هم باشند، مانند گلوله برفی در مواجهه کوچکی با اولین شعله‌های واقعیت آب خواهند شد. واقعیت اقتصاد ایران چیزی است که مسعود خوانساری، رئیس اتاق بازرگانی تهران در اسفند ماه گذشته گفته بود؛ فرار صد میلیارد دلار سرمایه ایرانیان از کشور تنها طی دو سال.

ایرانیان در همین سال‌ها بزرگ‌ترین مشتری مسکن در ترکیه شدند و وضعیت در گرجستان و ترکیه هم کمابیش چنین بود. اینها را کنار آمارهای دیگری نظیر منفی بودن رشد اقتصاد کشور در بیش از یک دهه، بلوکه شدن پول نفت ایران حتی در بانک‌های کشورهای دوست چون چین، هند و عراق، نزول 27 پله‌ای کشور در جذب سرمایه‌گذاری خارجی و امثال اینها باید گذاشت. واقعیت اقتصاد ایران تأثیرات عینی و عملی است که مسائلی چون تحریم و FATF بر روی آن گذاشته و روزبه‌روز هم اوضاع را بدتر می‌کند. اینگونه است که مشخص می‌شود تکیه بر برخی رؤیاپردازی‌های بدون مبنا برای بهبود وضعیت کشور چیزی بیشتر از «تکیه بر باد» و «خانه ساختن روی آب» نیست. قسمت ترسناک ماجرا اینجا است که در شرایطی که شیره جان اقتصاد ایران کشیده شده، دولت جدید هم هنوز در مسیر همین دست رؤیاپردازی‌ها حرکت می‌کند و دل خود را به موضوعاتی مانند پذیرفته شدن عضویت ایران در پیمان شانگهای خوش کرده و مجلس و دیگر نهادهای رسمی کشور هم مشغول تشویق آن هستند.  

در شرایطی که خود ما در کشور به دنبال رفع گره‌هایی چون تحریم، FATF و یا مسائل ساختاری نیستیم، بعد از گذشت دو سال پیشنهاد اقامت پنج‌ساله در قبال سرمایه‌گذاری 250 هزار دلاری که عدد چندان بزرگی هم نیست، نه شهروندان کشورهای متوسط اقتصادی بلکه حتی یک شهروند از کشورهایی نظیر عراق، سوریه، افغانستان، سودان، بحرین و امثال اینها را هم نتوانسته جذب خود بکند. در این موضوع هزاران «اشاره» وجود دارد اگر سیاست‌گذاران ما اهل «نظر» باشند.

5965

۰۷:۴۰ ,۰۴ مهر ۱۴۰۰

اخبار مرتبط


رییس دفتر رییس جمهوری با بیان اینکه دولت برای تصویب لوایح مرتبط با FATF همه تلاش‌های خود را کرد، گفت: اظهاراتی که برخی از نامزدها درباره این ...

پذیرفته شدن ناگهانی ایران در سازمان همکاری‌های شانگهای دور از انتظار بود به نحوی که بسیاری آن را اولین پیروزی دولت رئیسی در صحنه سیاست خارجی ...

اصولگرایان که از پیوستن ایران به پیمان شانگهای ذوق‌زده هستند و آن را دستاورد دولت سیزدهم می‌نامند، چشمان خود را بر بی‌اثربودن حضور ایران ...

سفیر اسبق ایران در ترکمنستان با تأکید بر اینکه در سیاست خارجی باید منافع ملی مدّنظر قرار گرفته شود، معتقد است مسئولان امر باید بدون فوت وقت ...

نظر خود را ثبت کنید

ویدیو

عکس

اینفوگرافی