پذیرفته شدن ناگهانی ایران در سازمان همکاری‌های شانگهای دور از انتظار بود به نحوی که بسیاری آن را اولین پیروزی دولت رئیسی در صحنه سیاست خارجی تلقی کردند، اما گویا هزینه آن عضویت در FATF بوده است!

قرن نو - گروه سیاسی: ایران در ۲۶ شهریورماه در جریان نشست سران سازمان همکاری‌های شانگهای با موافقت همه اعضا، نهمین عضو دائم این سازمان شد.

کارشناسان می‌گویند که عضویت ایران در این سازمان، علاوه بر دستاوردهای سیاسی و امنیتی، فرصت‌های اقتصادی گسترده‌ای را نیز پیش روی فعالان اقتصادی کشورمان قرار می‌دهد و مسیر مبادلات تجاری با کشورهای عضو را تسهیل می‌کند. همچنین می‌تواند کاتالیزوری برای حل مشکلاتی باشد که به واسطه تحریمهای اقتصادی در مبادلات اقتصادی کشورمان ایجاد شده است.

ایران مدت‌های طولانی عضو ناظر این سازمان بود و پیشتر دولتمردان دولت دوازدهم یکی از موانع برای پیوستن به این سازمان را عضو نشدن ایران در FATF می‌دانستند.

علی خضریان، نماینده مردم تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر و پردیس با اشاره به اینکه در سال‌های گذشته محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه در نامه‌ای به مسئولان نظام این موضوع را یادآور شده بود، در این باره اظهار کرد: این ادعاهای خلاف واقع صرفا به منظور پیشبرد اهداف سیاسی جریان غربگرا بوده و بنیه واقعی و کارشناسی لازم را نداشته است.

نه تنها خضریان بلکه بسیاری از مقامات دولت سیزدهم هفته گذشته در اظهار نظرهای خود تاکید داشتند که ایران بدون پذیرفتن اف‌ای‌تی‌اف با پیمان شانگهای در تعامل است.

اما عده‌ای از کارشناسان می‌گویند: بهره‌مند شدن از مزایای این پیمان بدون پیوستن به اف‌ای‌تی‌اف امکان‌پذیر نیست، کمااینکه تا وقتی قضیه برجام حل نشود، هیچ کشوری حتی چین و روسیه وارد قراردادهای طولانی‌مدت با ایران نمی‌شوند.

حالا گفته می‌شود که ابراهیم رئیسی در جریان سفر به دوشنبه و پیش از پذیرفته شدن ایران به عضویت اصلی پیمان همکاری‌های شانگهای، متعهد شده است که ایران بزودی عضو کامل کنوانسیون مبارزه با تروریسم و پولشوئی موسوم به FATF خواهد شد. با همین تعهد ایران به عضویت شانگهای پذیرفته شده است.

نگاهی به سازمان شانگهای

سازمان همکاری‌های شانگهای (Shanghai Cooperation Organization‎) سازمانی بین المللی است برای همکاری‌های چندجانبه امنیتی، اقتصادی و فرهنگی تشکیل شده‌است. هدف اولیه تأسیس این سازمان، غیرنظامی‌کردن مرز بین چین و شوروی بود و این سازمان در سال ۱۹۹۶ توسط رهبران چین، روسیه، قزاقستان، قرقیزستان و تاجیکستان و با هدف برقرار کردن موازنه در برابر نفوذ آمریکا و ناتو در منطقه، پایه‌گذاری شد.

در سال ۲۰۰۴ ایران، به عنوان عضو ناظر به سازمان ملحق شد و در تاریخ ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۱ و رسما به عضویت این سازمان درآمد اما درخواست ایران برای عضویت رسمی با بحث‌های بسیاری همراه بود.
چینی و روسی زبان‌های رسمی سازمان همکاری شانگهای هستند.

عضویت در سازمان همکاری‌ شانگهای برای سایر دولت‌های منطقه، براساس اهداف و اصول مندرج در منشور سازمان، در صورت درخواست رسمی کشور درخواست‌کننده و پیشنهاد شورای وزیران امور خارجه SCO و پذیرش عضو جدید توسط شورای سران کشورها، امکان‌پذیر است.
براساس اساسنامه‌ای که بین این پیمان با اعضا امضا می‌شود (MOO) کشور‌ها موظف هستند که ۳۴ توافقنامه و یک کنوانسیون را بپذیرند . اعضای پیمان شانگهای باید «کنوانسیون مقابله با تروریسم، جدایی طلبی و افراط‌گرایی» را در مجالس خود تصویب کنند تا فرآیند عضویت آن‌ها تکمیل شود.

سازمان همکاری شانگهای (SCO)  یکی از نهاد‌های بین المللی است که به عضویت FATF در آمده است. این بدان معناست که سازمان همکاری شانگهای باید تمام دستور العمل‌ها، توصیه‌ها و کنوانسیون‌های مربوط به FATF را اجرایی کند. در همین راستا، اعضا نیز باید به تعهدات سازمان متبوع خود عمل کنند.

منتقدان و رئیسی

حالا عضویت در شانگهای، این سوال را پیش می‌آورد که آیا رئیسی در اجلاس شانگهای قولی به اعضا در مورد پیوستن به FATF داده است؟
بسیاری بر این باورند که رئیسی قبل از سفر به تاشکنده این مسئله را با رهبری حل کرده و مجلس و مجمع مصلحت نیز بی‌سر و صدا عضویت کامل در FATF را تصویب خواهند کرد.

این درحالی است که پیشتر اختلاف فاحش در تعریف تروریسم از نگاه FATF و ایران و خطرات پیوستن ایران به این سازمان موجب شده بود تا هشدارهای زیادی از سوی صاحبنظران دراین باره داده شود و ایران از پیوستن FATF  خودداری کند.

نمایندگان چه می‌گویند

در این میان نمایندگان این دو موضوع را بی‌ارتباط با یکدیگر می‌دانند. شهریار حیدری عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس گفت: عضویت ایران در پیمان شانگهای با اطلاع از جریان برجام و موضع ایران در برابر FATF انجام شده است، روسیه و چین این را پذیرفتند بنابراین منعی وجود ندارد.

دیاکو کارشناس ارشد مسائل بین‌الملل نیز با اشاره به بحث FATF و عضویت در سازمان شانگهای، اظهار کرد: تا جایی که من اطلاع دارم در اجلاس تاشکند که موضوع راجع به تحریم‌ها مطرح شده بود، موضوع FATF در میان نبود و بعید به نظر می‌رسد که مسئله FATF همچون تحریم‌های شورای امنیت، خطر قرمزی به حساب بیاید.

اما بسیاری از تحلیلگران تاکید دارند که مزایای اقتصادی این سازمان برای ایران، ارتباط زیادی به رفع تحریم‌ها دارد و تا زمانی که ارتباط ایران با اقتصاد جهانی قطع باشد نمی‌توان نسبت به دستاوردهای اقتصادی عضویت دائم در سازمان شانگهای مبالغه کرد. حتی اگر ایران، بدون عضویت FATF در شانگهای پذیرفته شده باشد، برخی کشورهای عضو  حاضر به همکاری همه‌جانبه با ایران نخواهند بود.

همچنین ایران نمی‌تواند بر چتر امنیتی این سازمان حساب کند. این سازمان  یک اتحاد نظامی مانند ناتو نیست واعضای آن از یک اتحاد منسجم سیاسی نیز برخوردار نیستند. سیاست نگاه به شرق در صورتی اهمیت دارد که اگر برای مدیریت و باز تنظیم روابط با غرب باشد، در غیر این صورت اگر به‌عنوان جایگزین روابط با غرب مطرح شود به‌تنهایی تأمین‌کننده منافع ملی ایران نخواهد بود. ایران در صورت عضویت دایم در این پیمان، در شرایطی است که نمی‌تواند به عنوان یک قدرت جهانی و محور سوم این سازمان مطرح شود و مجبور می‌شود تحت قیمومیت یکی از دو قدرت اصلی این سازمان یعنی روسیه یا چین قرار بگیرد.

۰۸:۴۷ ,۰۶ مهر ۱۴۰۰

اخبار مرتبط


این رزمایش در راستای تلاش‌های روسیه و چین برای تقویت بیش‌ازپیش روابطشان و با حضور ده هزار نیروی زمینی و دریایی در حال انجام است.

تاسیس امارات اسلامی طالبان موجب خشنودی همسایگان افغانستان نمی‌شود، اما اگر سیستم این حکومت منافع آن‌ها را تأمین کند، مسلماً برای دنبال کردن ...

شبکه سی.جی.تی.ان چین در گزارشی درباره حضور ایران در نشست سازمان همکاری شانگهای نوشت: ۱۵ سپتامبر بیستمین سالروز ایجاد سازمان همکاری شانگهای ...

رزمایش دریایی مشترک چین و روسیه در دریای ژاپن، به‌رغم رویارویی دریایی مسکو و واشنگتن در این منطقه، ادامه دارد.

نظر خود را ثبت کنید

ویدیو

عکس

اینفوگرافی