اتاق‌فکرها در بریتانیا چه تصویری از رژیم صهیونیستی ارائه می‌دهند؟

در بریتانیا بحث درباره «صهیونیسم» و «رژیم اشغالگر قدس» در فضایی عادی و انتقادی دشوار است؛ چراکه سیاست‌مداران این کشور نگرانِ دامن زدن به احساسات ضداسرائیلی و ضدیهودی و تبعات آن در سطح ملی، منطقه‌ای و حتی جهانی هستند. مواضع گوناگون و حتی آمیخته با احساسات در اینترنت یا رسانه‌های اجتماعی فراوان به چشم می‌خورند. به طور مثال اقدامات رژیم صهیونیستی علیه فلسطینیان اغلب با آلمان نازی مقایسه و در فضای اجتماعی و فرهنگی بریتانیا از نوع ضدیت با یهود قلمداد می‌شود؛ چراکه ساختار ادراکی مردم در بریتانیا اقدامات خشونت‌آمیز و غیرانسانی این رژیم علیه فلسطینیان را مغایر نابودی و نسل‌کشی و نوعی از دفاع مشروع به تصویر می‌کشد. حکومت‌های اروپایی از جمله بریتانیا، ریشه برانگیخته شدن هولوکاست را حافظه تاریخی ایجادشده از یهودیان در پیش از جنگ جهانی دوم می‌دانند. به عنوان نمونه می‌توان از کارتون‌هایی نام برد که یهودیان ثروتمند را در حال کشیدن رشته‌های عروسک‌های خیمه‌شب‌بازی، یا همان سیاستمداران جهان، نشان می‌دهد.

احتیاط مقامات و متفکران عرصه سیاست در بریتانیا نسبت به انتقاد از سیاست‌های رژیم صهیونیستی، خصوصا در رابطه با مواضع آنان در قبال فلسطینیان، را می‌بایست در بستر روابط این کشور در سه سطح منطقه‌ای، فراآتلانتیک و جهانی و با توجه به نقش این کشور در این سه سطح مورد بررسی قرار داد. در متن تحلیلی پیش رو مواضع انتقادی اتاق فکرهای بریتانیا در قبال سیاست‌های رژیم صهیونیستی مورد اشاره و بررسی قرار خواهند گرفت، که نمایانگر دامنه مجاز انتقاد از این رژیم سفاک نزد سیاست‌مداران اروپایی از جمله بریتانیا است.

انتقادات جاری و گذشته از این رژیم از مجرای اندیشکده‌های بریتانیایی عمدتا به منظور ارائه راهبردهایی برای نجات این رژیم از خطاها و جلوگیری از قرارگیری آن در مظان اتهام است.  بررسی آرای اندیشکده‌های بریتانیایی در رابطه با سیاست‌های رژیم صهیونیستی در قبال فلسطین مستلزم  آگاهی از دامنه و زمینه ارتباطات این رژیم با بریتانیا و متحدان اروپایی و آمریکایی آن است. از آن‌جایی که رژیم صهیونیستی تبادلات اقتصادی و علمی وسیعی با اتحادیه اروپا، از جمله بریتانیا دارد، در نتیجه از حمایت‌های راهبردی گسترده اروپایی نیز بهره‌مند می‌شود.

موضوعاتی چون شرایط سیاسی موجود در اورشلیم، وضعیت حقوق بشر، شرایط اسف‌بار ساکنان غزه، شهرک‌سازی‌ها و حمایت‌های مالی از سازمان‌های غیردولتی نزدیک به جناح چپ اسرائیلی از سوی اروپا زمینه‌ساز برخی از این انتقادها است. با این حال این انتقادات هیچگاه منجر به اقدامی عملی در مجامع بین‌المللی علیه این رژیم از طرف کشورهای اروپایی نمی‌شود. چرایی این موضوع را می‌توان این‌گونه تحلیل کرد.

در سال 2013، ارزش تجارت اتحادیه اروپا و اسرائیل 29. 5 میلیارد یورو (برابر با 13. 7 درصد تولید ناخالص داخلی این رژیم)، با 12. 5 میلیارد یورو واردات به اتحادیه اروپا و 17 میلیارد یورو صادرات به اسرائیل بوده است. اتحادیه اروپا شریک اصلی تجاری رژیم صهیونیستی است که یک‌سوم از کل تجارت این کشور را به خود اختصاص داده است. شرکت‌های بزرگ اسرائیلی سرمایه‌گذاری‌های جالب توجهی در اروپا دارند و برای بسیاری از اروپایی‌ها شغل ایجاد می‌کنند. اسرائیل علی‌رغم کوچک بودن، یکی از مهم‌ترین شرکای تجاری اروپا در خاورمیانه است. این کشور محصولاتی با فناوری پیشرفته، از جمله نرم‌افزارها و برنامه‌های کاربردی مورد استفاده در بیشتر رایانه‌های شخصی و تلفن‌های هوشمند، دستگاه‌های پزشکی، شیمیایی و داروسازی را در اختیار اروپا قرار می‌دهد. یکی از مهم‌ترین منابع داروهای عمومی در اروپا است.

فراتر از تجارت، اسرائیل و اتحادیه اروپا در زمینه‌هایی از جمله کشاورزی، صنعت هواپیمایی، توسعه علوم و طیف گسترده‌ای از زمینه‌های تحقیق و توسعه (از جمله فناوری نانو، بهداشت، محیط زیست و ارتباطات) همکاری دارند. این کشور در آخرین برنامه چارچوب تحقیق و توسعه اتحادیه اروپا شرکت دارد و در ژوئن سال 2014 به برنامه تحقیق و نوآوری اتحادیه اروپا افق 2020 پیوسته است. صدها مؤسسه در اسرائیل از اتحادیه اروپا بودجه برای تحقیقات نوآورانه دریافت می‌کنند و در بسیاری از موارد تخصص و دانش خود را با همتایان اروپایی به اشتراک می‌گذارند. روابط دفاعی نیز در این زمینه حائز اهمیت است: اسرائیل تمرین‌های مشترک نظامی با بلغارستان، یونان و ایتالیا دارد؛ برخی کشورهای عضو اتحادیه اروپا از جمله آلمان، انگلیس و ایتالیا کالاها و خدمات دفاعی با اسرائیل معامله می‌کنند. در کنار این موارد، آژانس‌های اطلاعاتی اسرائیل با همتایان اروپایی خود (از جمله آژانس‌های انگلیس و آلمان) همکاری نزدیکی دارند؛ البته در کنار آن همکاری، مناقشه رژیم صهیونیستی و فلسطین، موجبات تنش سیاسی این رژیم با کشورهای اروپایی از جمله بریتانیا را به طور فزاینده‌ای به وجود آورده است.

با توجه به این سطح از در‌هم‌تنیدگی اقتصادی میان رژیم صهیونیستی و اروپا و بهره‌مندی این رژیم از لابی‌های پرقدرت در حکومت‌های غربی نظیر ایالات متحده آمریکا، عدم اقدام به اجماع‌سازی بین‌المللی در مقابل این رژیم عجیب نیست؛ همچنین بر اساس گزارش اندیشکده‌های بریتانیایی نظیر مؤسسه Policy Exchange در مورد روابط کشورهای اروپایی با رژیم صهیونیستی، رسمیت‌بخشی به این رژیم، تضعیف جنبش‌های فلسطینی و تحریم بین‌المللی جزئی حماس از سال 2006 نه‌‌تنها انزوای حماس را موجب نشده است، بلکه  موجب کاهش محبوبیت غرب نزد فلسطینیان دارای زاویه با حماس و به خطر افتادن منافع غربی، به ویژه در غزه، رام‌الله یا تل‌آویو شده است. این گزارش‌ها از تعامل پایدار و جدی غرب با حماس به عنوان عامل ترغیب این جنبش به باور مقاومت در برابر فشارهای بین‌المللی نام می‌برد. این اندیشکده راهبرد ارائه خدمات، برقراری صلح، برگزاری انتخابات و دوری از جنگ با حماس را منجر به افول محبوبیت حماس و در مقابل، جنگ حماس با اسرائیل را عامل افزایش محبوبیت حماس می‌داند.

4908

نویسنده: محسن فرخانی / کارشناس مسائل بین‌الملل

۱۳:۰۱ ,۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۰

ویدیو

عکس

اینفوگرافی