استیصال دانش پزشکی!

شاید تصور کنید دانش پزشکی در دنیای امروز خیلی پیشرفت کرده و بسیاری از بیماری‌های لاعلاجی که در گذشته موجب مرگ و میر انسانها میشد به راحتی قابل درمان است. هر چند چنین باوری تا حد زیادی منطبق بر واقعیت است اما یک نکته اساسی در آن مورد غفلت واقع شده و آن استیصال و عجز دانش پزشکی امروز در برابر بیماری‌های عفونی و ویروسی مثل کووید، ایدز، سرطان، بیماری‌های قلبی و بیماری‌های ژنتیکی است. 

بدون تردید دانش پزشکی در ابتدای راه خویش است و هنوز راه درازی تا رسیدن به نقطه ایده‌آل مورد نظر بشر دارد. یکی از مهمترین عوامل این عجز و استیصال عدم سرمایه‌گذاری در حوزه پیشگیری و درمان نسبت به سایر حوزه‌های خدماتی، تسلیحات و جنگ، تبلیغات، غذا، صنعت مد، سینما و رسانه‌هاست. 

شاید با دیدن پیشرفت‌های پزشکی در ایران و دیگر کشورهای توسعه‌یافته از فناوری مهندسی پزشکی و روش‌های نوین تشخیص و درمان گرفته تا دارو‌های هوشمند را از مظاهر توسعه دانش پزشکی بدانید اما سوال این جاست که چرا هنوز دانش پزشکی علی‌رغم توسعه دانش‌هایی چون نانو و فناوری اطلاعات از شیوه‌های تهاجمی چون جراحی، آنژیوپلاستی و لاپاراسکوپی بهره می‌برد یا در برابر بیماری‌های ویروسی، عفونی و ژنتیکی اظهار عجز می‌کند. نمونه بارز و واضح آن عجز دانش پزشکی در برابر ویروس ناشناخته کرونا است که دنیا را به استیصال کشانده و هنوز درمان متقن و مشخصی برای آن ارائه نشده است. 

در روزگاران دور دانش درمان و طبابت با طب سنتی از شرق برمی‌خاست. ایرانیان و چینی‌ها از این دانش‌های تجربی و محلی استفاده می‌کردند و کتاب‌هایی چون قانون بوعلی در دانشگاه‌های اروپا تدریس می‌شد. اما با افول تمدن در شرق و پیشی گرفتن تمدن غرب در دانش و فناوری تمام دانش‌های سنتی از شرق به غرب رفت و به روز شد و دانش‌های سنتی پزشکی که ما آن را به نام طب سنتی، طب اسلامی، طب بوعلی می‌شناسیم کارکرد خویش را از دست داد. به عبارت دیگر چنین دانش‌هایی در لابه لای کتاب‌ها و آمد و شد سیاستمداران و سیاحان به غرب رفت و در آنجا به روز شد و بر مبنای آن روش‌های جدید درمانی و داروهای زوداثر شیمیایی ساخته شد. مثال‌های آن فراوان است مثلا اگر انجیر برای دستگاه گوارش مفید است عصاره و ماده موثر آن به داروهای زوداثر در طب نوین بدل شد و به داروخانه‌ها آمد. به عبارتی غربیان با گرفتن دانش‌های اولیه از شرق آن را توسعه داده و از آن داروها یا روش‌های زوداثر ساختند. 

خوب بدیهی است دانشی که به روز نشود در محاق و در چارچوب همان احکام و آداب قدیم می‌ماند و در دنیای امروز فرصت بروز و ظهور و رقابت ندارد؛ حالا هر چند عده‌ای داد و فریاد کنند که طب اسلامی و سنتی می‌تواند جایگزین طب نوین غربی شود اما هر عقل سلیمی از پذیرش این نظر معذور است. 

نتیجه آنکه طب سنتی که روزگاری آخرین چاره درمان بیماری‌ها بود از زمانی که در چارچوب چاردیواری عطاری‌ها و کتاب‌های قدیمی و طبیبیان علفی و شیوخ درمانگر ماند از حرکت در مرزهای دانش بازماند و کم‌اثر و غیر قابل اعتماد شد. از سوی دیگر طب نوین نیز علی‌رغم همه پیشرفت‌ها و نوآوری‌ها در برابر بسیاری از بیماریهای پیچیده بازماند و در بسیاری از موارد به روش‌های تهاجمی روی آورد. دانش پزشکی در همه جهان نیاز به جهشی دارد که یکباره از این محاق و انفعال به در آید. گمان میکنم همه گیری کرونا نقطه شروع این جهش باشد. نشانه‌های این جهش آشکار است و تجربیات دوره کرونا دانشمندان پزشکی را به تکاپو برای تحقیق درباره بیماری‌های لاعلاج وا‌داشته تا برای بسیاری از بیماریهایی مثل ایدز یا سرطان، واکسن و دارو بسازند. اما عجیب آنکه در این میان ما ایرانیان که سالهاست وارد کننده دانش پزشکی جدید هستیم هنوز به طب سنتی خویش می‌بالیم و پافشاری میکنیم. طبی که هرگز به روز نشده و در برابر طب نوین کارایی چندانی ندارد. مشت بر سندان کوبیدن کاری عبث است اما شگفت‌آور آنکه تکرار می‌کنیم. 

نویسنده: سیدجمال هادیان‌طبائی‌زواره

۱۸:۲۳ ,۰۸ شهریور ۱۴۰۰

ویدیو

عکس

اینفوگرافی