شوک یارانه‌ها به معیشت مردم

موضوع هدفمندی یارانه یا حذف سوبسید و یارانه در اقتصاد ایران، سال ها است که به موازات آزادسازی قیمت ها مطرح بوده است. در دولت های مختلف، در اشکال گوناگونی نظیر توجه به یارانه انرژی، پرداخت یارانه نقدی، پرداخت یارانه به کالاهای اساسی، پرداخت یارانه به دارو و مواد غذایی و ... مطرح بوده است. همچنین پرداخت یارانه به آب، برق و انرژی مورد توجه بوده است. 

آنچه که هدف اصلی این کار تعریف می شود، ایجاد رفاه اجتماعی، عدالت اجتماعی و کاهش فقر در جامعه، ایجاد مدیریت مصرف، استفاده بهینه از منابع، جلوگیری از افزایش بی رویه قیمت ها، تویع عادلانه کالاها و جلوگیری از فساد و رانت و اسراف بوده است. اما، متاسفانه در عمل، این اقداماتی منجر به رفاه و عدالت اجتماعی نگردید و در این دو دهه اخیر خانواده های بیشتری زیر خط فقر رفتند.

هربار هم که اقدامی برای حذف یارانه ها شده، یک شوک قیمتی به بسیاری از اقلام به خصوص مواد غذایی مورد نیاز مردم وارد شده و قیمت ها به صورت افسارگسیخته افزایش پیدا کرده است. بعد از آن هم هیچ دولت قادر به کاهش دوباره قیمت ها نبوده است. دلیل این امر این است که اقدامات یارانه نیازمند مقدمات و فراهم کردن زیر ساخت های مورد نیاز خودش است. اگر این زیر ساخت ها فراهم نشود، عملا به ضد خود تبدیل می شود. اجرای نادرست هدفمند کردن یارانه ها باعث شوک قیمتی، افزایش قیمت کالاهای وابسته و افزایش نارضایتی مردم گردید. 

همه دولت های گذشته نیز به نوعی این تجربه را داشته اند. به طور مثال، در دولت نهم موضوع هدفمند کردن یارانه های انرژی به عنوان بزرگترین طرح اقتصادی ایران مطرح شد و هدف از آن کاهش مصرف انرژی، بهینه کردن مصرف، افزایش درآمد دولت و .... بود که عملا تحقق پیدا نکرد.

لذا، در صورتی که دولت کنونی هم با استفاده از یک تیم اقتصادی کارآمد و آشنا به مسائل، با در نظر گرفتن تمهیدات و هماهنگی های لازم، با اطلاع رسانی و فرهنگ سازی مناسب دست به هر اقدامی در این زمینه بزند، نتیجه آن نامطلوب خواهد بود و منجر به رفاه و عدالت اجتماعی نخواهد شد.  همچنان که در سال های اخیر شاهد افزایش لجام گسیخته تورم، افزایش بیکاری، کاهش قدرت خرید مردم و کاهش درآمدهای مردم هستیم. 

نویسنده: جواد آرین‌منش

۰۷:۵۱ ,۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۱

آخرین یادداشت‌های جواد آرین‌منش