عملگرايي جديد اروپايي در خاورميانه: مطالعه موردي يمن

هر چند روی کارآمدن بایدن به معنای احیای دوباره روابط فراآتلانتیکی است اما اروپا به خوبی میداند که این احیا، منوط به برآورده کردن توقعات دولت بایدن در رابطه با نقش آفرینی بیشتر اتحادیه اروپا است. به بیان دیگر، با تغییر جهت اولویت های سیاست خارجی ایالات متحده به سمت منطقه آسیا-پاسیفیک (بر مبنای سیاست مهار چین)، آمریکا دیگر به مانند گذشته، تأمین کننده منافع امنیتی اروپا، مشخصا در خاورمیانه نخواهد بود و توقع دولت بایدن از اروپا، نقش آفرینی عملگرایانه تر در مناطقی مانند خاورمیانه است؛ نقش آفرینی که در آن، آمریکا به میزان زیادی، دست اروپا را باز خواهد گذاشت. در حقیقت، تصمیم هیئت حاکمه آمریکا به منظور کاهش هزینه های سیاست خارجی این کشور در منطقه خاورمیانه و تمرکز منابع این سیاست بر مهار چین، فضا را برای عملگرایی جدید اروپا در منطقه خاورمیانه (بر مبنای فهم اروپایی از چالش ها و راهکار مواجهه با آن ها) مهیا کرده است. بر اين اساس، استراتژي مستقل اروپايي در منطقه با محوريت دادن به عنصر ژئواكونومي (در مقابل ژئوپوليتيك) چهار تاكتيك ذيل را مد نظر خواهد داشت:

  • تقويت انسجام درون اروپايي؛
  • تقويت ساختار حكمراني و وضعيت اقتصادي كشورهاي منطقه با هدف جلوگيري از افزايش پتانسيل نارضايتي و افراطي گري؛
  • متقاعد كردن رژيم صهيونيستي به كنترل رفتار تهاجمي خود عليه ايران؛
  • تبيين يك نظام امنيت منطقه اي در شرايطي كشورهاي عرب منطقه نيز با آگاهي از اولويت نداشتن منطقه براي آمريكا، تمايل بيشتري به ابتكارهاي اروپايي از خود نشان ميدهند.

یکی از جنبه های مهم این عملگرایی جدید اروپایی در خاورمیانه، پایان بخشیدن به سیاست قطع تماس با گروه های شبه نظامی فعال در منطقه و درگیر کردن این گروه ها در فرآیندهای سیاسی فراگیر ملی بر مبنای الگوی مهار از طریق تعامل است. در این راستا، فهم اروپایی این است که این گروه ها که بواسطه ضعف های ساختاری و عملکردی دولت های منطقه، قدرت گرفته اند اکنون به یک واقعیت در صحنه در سیاست این کشورها بدل شده اند و نادیده گرفتن آنها، تنها باعث شدت گرفتن رفتارهای رادیکال آنها (به تعبير اروپايي ها) می شود. بر این اساس، عملگرایی جدید اروپا در منطقه خاورمیانه بر مبنای دو ستون 1) تقویت حکمرانی در این کشورها (بر مبنای ایده مقاوم سازی) و 2) برقرای تماس با گروه های شبه نظامی (با هدف مهار این گروه ها از طریق ادغام آنها درون ساختارهای حاکمیتی) قرار دارد.

در اين ميان، موضوع بازتاكيد تعهد اتحاديه اروپا به يمن به عنوان يك كشور واحد و تعهد اين اتحاديه به حمايت از روند سياسي حل بحران يمن (به رهبري سازمان ملل متحد) از موضوعات مهم پيش روي سياست خارجي اتحاديه در سال پيش رو است. در اين راستا، بررسي مواضع رسمي و غير رسمي نشان ميدهد كه اتحاديه اروپا و دولت هاي عضو اين اتحاديه نظير: آلمان، فرانسه، سوئد و بريتانيا، احتمالا راهكارهاي چهار گانه ذيل را با هدف تقويت نقش اروپا در پايان دادن به بحران يمن در پيش خواهند گرفت:

  1. افزايش تعامل منطقه اي با حوثي ها؛
  2. تشويق مذاكرات حوثي- سعودي و مذاكرات درون يمني؛
  3. مذاكره با ايران؛
  4. افزايش كمك هاي بشر دوستانه به يمن؛

نویسنده: سهراب سعدالدين

۱۱:۴۵ ,۱۶ فروردین ۱۴۰۰

ویدیو

عکس

اینفوگرافی