مجلس ایران و اینترنت؛ یک بستر و چند رؤیا


هنوز بسیاری از حقایق پشت صحنه طرح ضربتی مجلس برای محدودسازی اینترنت پنهان مانده است، طراحان این طرح اغلب اعضای #جبهه_پایداری و از حلقه مریدان آیت الله مصباح هستند و در کمیسیون فرهنگی مجلس سازماندهی  شده‌اند، آنها با این طرح به زعم خویش چند هدف را نشانه رفته‌اند:

هدف اول، فشردن گلوی رسانه‌های مدرن و پیام‌رسانها و شبکه‌های اجتماعی. شبکه‌هایی که منبع اصلی قدرت «جامعه مدنی» در عصر نوین به‌حساب می‌آیند. از همین روست که متخصصان علم ارتباطات معتقدند که طرح اصولگرایان مجلس برای محدودسازی اینترنت نسخه دیگری از پروژه چند سال پیش آنها برای بستن مطبوعات منتقد و مستقل است. این جریان با همان تفکری که در دهه ۷۰ و ۸۰  مطبوعات آزاد را پایگاه دشمن می‌خواند اکنون پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی را ابزار نفوذ و سلطه غرب می‌پندارد.

دوم، طرح مجلسیان برای بستن پیام‌رسان‌های خارجی ‌بظاهر یک «حرکت سیاسی و ایدئولوژیک» است اما ماهیتا آثار و نتایج اقتصادی بسیار دارد، طبق برآورد وزیر ارتباطات #آذری_جهرمی، این طرح بازاری پرسود را برای مافیای بزرگ #تجارت vpn می‌گشاید. تعطیلی و فیلترینگ شبکه‌هایی مثل اینستاگرام و واتس آپ در همان حال که «مشاغل آنلاین» صدها هزار نفر را از بین می‌برد اما #رانت عظیم برای اقلیت پرنفوذ فروشندگان فیلترشکن فراهم می‌کند.

سوم، مصوبه اصولگرایان مجلس اولین مرحله از پروژه بزرگی است که سالهاست زمزمه‌اش با نام‌های فریبنده همچون؛ #اینترنت_پاک، #بومی_سازی اینترنت، #شبکه_ملی_اطلاعات، ساماندهی فضای مجازی و... به گوش می‌رسد. نام واقعی این تفکر «حکومتی کردن یا دولتی سازی اینترنت» است اما طراحان این پروژه به دلیل حساسیت مردم نسبت به دست‌درازی حکومت به فضای مجازی، اتیکت اینترنت ملی یا بومی سازی بر آن گذاشته‌اند.
جالب اینجا است که خود وزیر ارتباطات چند بار اذعان کرد کرد که «ادعای  اینترنت ملی و پاک» یک مفهوم بی‌معنی و لذا یک خیانت به جامعه و نسل آینده است

چهارم، اقدام ضربتی مجلسیان برای تحدید رسانه اینترنت، آن‌هم در آستانه تشکیل دولت جدید، خواه‌ ناخواه درگیر کردن رئیس جمهور آینده با دردسر بزرگی بنام «رودرویی با بیش از ۶۰ میلیون شهروند فعال در فضای مجاری» است. در شرایطی که #رئیسی با شعار و وعده #فضای‌باز رسانه‌ای» روی کار آمد تقلای بهارستان‌نشینان برای ناامن‌سازی و سمپاشی در این فضا چه مفهومی می‌تواند داشته‌ باشد؟.
برخی ناظران گفته‌اند که دردسرآفرینی مجلسیان برای دولت رئیسی در عرصه اینترنت واکنشی به بی‌اعتنایی او به سهم خواهی نمایندگان است.
صرفنظر از اینکه چه اتفاقی در روزهای منتهی به تصویب طرح محدودسازی اینترنت میان تیم رئیسی و جناح پایداریها گذشته است، مصوبه امروز مجلس بعنوان اولین تقابل زودهنگام میان پاستور و بهارستان ثبت خواهد شد.
 
اما سوال اصلی در کشمکش مجلس اصولگرا با رسانه اینترنت این است که این همه تضاد و ناسازگاری از کجا ناشی می شود؟
بی‌شک مشکل اول در این زمینه به ساختار ذهنی و ایدئولوژیک آنها مربوط می‌شود. به این صورت که حلقه پایداریها در مجلس مانند دیگر همتایان #بنیادگرای خویش در منطقه،  پدیده‌های جهان مدرن بویژه اصل #گردش_آزاد_اطلاعات و «حق دسترسی مردم به اخبار و اطلاعات» را برنمی‌تابند. زیرا در عصر امروز همین دو اصل طلایی است که به یک «جامعه چندصدایی و متکثر» هویت و عینیت می‌بخشد. ایده‌ال مجلسیان در این زمینه روسیه و چین است همچنان که چند بار از وزارت ارتباطات خواستند تا تجربه کنترل اینترنت توسط پکن و مسکو را دنبال کنند
 
اینترنت در روزگار ما مرجع و مادر رسانه‌های نوین است که با تجهیز و توانمند سازی توده مردم به دو سلاح نیرومند «آگاهی و ارتباطات» به رویای دیرین حکومت‌ها برای انحصار قدرت و اعمال سلطه بر جامعه پایان می‌بخشد.

اکنون با این توصیف، می‌توان عاقبت طرح و تقلای مجلسیان برای قبضه کردن اینترنت را پیش‌بینی کرد. در جهان مدرن امروز، هر دو خصوصیت «کارآمدی» و «مشروعیت» حکومت‌ها با عیار و معیار توانایی آنها در سازگاری و میزان بهره‌مندیشان از فرصتها و امکانات تکنولوژی ارتباطات سنجیده می‌شود. دولت‌های مدرن در حال حاضر نه تنها برنامه«توسعه سیاسی» بلکه توسعه اقتصادی و فضای کسب‌وکار را بر بستر اینترنت و دنیای وب تعریف و عملیاتی می‌کنند. آنها اگر به قانونگذاری و هنجارسازی برای فضای مجازی مبادرت می کنند صرفا برای «تسهیل» دسترسی شهروندان به امکانات دنیای وب و یا جلوگیری از تضییع و تضعیف حقوق مردم است نه تحدید حق آنها.
حال می‌توان تصور کرد مجلس یا دولتی که اینترنت و شبکه‌های اجتماعی را به چشم تهدید بنگرد و نه فرصت، چه سرنوشتی در جهان ارتباطات پیدا می‌کند

نویسنده: محمد نوری

۰۴:۴۶ ,۰۷ مرداد ۱۴۰۰

ویدیو

عکس

اینفوگرافی